Britse 'Anti's' lanceren campagne voor verlaten EU

LONDEN, 29 APRIL. Is John Major van plan Groot Brittannië terug te trekken uit de Europese Unie? Dat scenario wordt hier nu openlijk besproken, dankzij een tactisch geslaagde publiciteitscoup van de anti-Europeanen in de Britse Conservatieve Partij. En hoewel de Britse premier de geruchten meteen als “volstrekte onzin” heeft afgedaan, wordt nu alles wat hij in de aanloop tot de voor hem cruciale lokale en Europese verkiezingen over het onderwerp Europa zegt, in het licht van die speculatie bekeken.

Geholpen door de rechtse sensatie-krant The Sun slaagden Eurosceptici in Majors partij erin die krant gisteren te laten openen met het verhaal dat Major zichzelf en zijn partij wil redden door van de nationale verkiezingen in 1996 een referendum over de Britse banden met Europa te maken. In dat jaar is ook de intergouvernementele conferentie van EU-landen over wat hier heet “The son of Maastricht”, de (nog) verdere integratie van Europa, door onder andere de invoering van een gemeenschappelijke munt. Major zou van plan zijn uit die conferentie weg te lopen tenzij de Europese Unie voor de Britse bezwaren tegen toenemend federalisme wijkt. Meteen daarna zou hij dan nationale verkiezingen uitschrijven, die daarmee het karakter zouden krijgen van een referendum over Europa.

Alle ontkenningen uit Downing Street ten spijt, het verhaal gaf de Eurosceptici de gelegenheid die optie openlijk te bespreken, tot wanhoop van de pro-Europese Conservatieven en van de partijleiding, die zo heeft aangedrongen op een gezamenlijk Conservatief front in de aanloop tot de verkiezingen van 5 mei(lokaal) en 9 juni(Europees). De anti-Europeanen werden in hun streven geholpen door uitlatingen van Lord Young, nu topman bij het Amerikaanse telecommunicatiebedrijf Cable & Wireless en in de jaren tachtig minister van handel en industrie, die kennelijk van vurig pro-Europeaan is veranderd in 'anti'. In een toespraak zei de ex-bewindsman dat Groot Brittannië zijn tijd verdoet aan verloren zaken als gemeenschappelijke munten en politieke eenwording en “gefröbel in de marge terijl het Verdrag van Rome in brand staat.” Young: “Dit is waarschijnlijk onze laatste kans om nog wakker te worden, voor de wereld aan ons voorbij gaat.”

John Major kreeg gisteren in het Lagerhuis meteen de volle laag van een door de wol geverfde anti-Europeaan uit zijn partij, Teresa Gorman. Die wilde weten of de premier het eens is met Lord Young. Pro-Europese Tories waren ontzet over Majors licht ontwijkende antwoord, waarin hij zei dat Lord Young gelijk heeft waar het gaat om de manier waarop de Europese Gemeenschap zich opstelt ten aanzien van handelsbetrekkingen met de rest van de wereld.

“Het is geen kwestie van Europa dat met zichzelf in concurrentie is, maar van een Europa dat als geheel moet concurreren met de rest van de wereld: Japan, de landen rond de stille Oceean, de Verenigde Staten en andere gebieden.”

Pro-Europeanen vrezen nu dat de sceptici er met dat antwoord in hun hand, een schepje bovenop zullen doen en via hun collega's in het parlement de publieke opinie zullen trachten te beïnvloeden om “te denken over het ondenkbare”; de EU de rug toe keren en een losse relatie nastreven die alleen gebaseerd is op gemeenschappelijke handelsbelangen.

De anti's claimen nu al dat ze 200 Conservatieve collega's achter zich hebben, indien de Europese integratie in 1996 verder dreigt te gaan, zoals in 'Maastricht'staat gedicteerd. The Times berichtte vanmorgen dat John Major opdracht heeft gegeven het Conservatieve manifest voor de Europese verkiezingen te herschrijven. Het ontwerp is geredigeerd door Douglas Hurd, de minister van buitenlandse zaken, maar Major vindt het te lang en te weinig pakkend. Elders, in de populaire pers, begint nu een heuse campagne op gang te komen tegen de potentiële opvolger van Jacques Delors, de Belg Jean-Luc Dehaene. “Juist wanneer je denkt dat je het ergste gehad hebt, vinden ze iets nog vreselijkers”, meent de Daily Mail. “Willen we werkelijk dat de Loodgieter van België onze levens gaat bestieren?”

    • Hieke Jippes