Berlusconi's commerciële belangen domineren formatie

ROME, 29 APRIL. Na zijn aanstelling tot kabinetsformateur gistermiddag heeft de Italiaanse mediamagnaat Silvio Berlusconi drie juristen gevraagd de anti-trustwetten aan te scherpen om belangenconflicten voor hem als premier te voorkomen. Van veel kanten is deze maatregel onvoldoende genoemd.

De scheiding van de macht van Berlusconi als waarschijnlijke premier en als een van de drie belangrijkste ondernemers van het land belooft hiermee het belangrijkste thema in de kabinetsformatie te worden. Berlusconi beheerst de commerciële tv, heeft de grootste uitgeverij, de grootste warenhuisketen en een belangrijke financiële groep.

Op een korte persconferentie maakte de 57-jarige Berlusconi duidelijk dat er geen plannen zijn belangrijke delen van zijn concern te verkopen. Hij wees erop dat er een algemene anti-trustwet bestaat en dat ook de mediawet regels stelt aan de concentratie van macht in de handen van één persoon. Berlusconi beloofde “evenwicht en gezond verstand” en zei dat een kabinet onder zijn leiding “op een scrupuleuze manier onpartijdig” zou zijn. Hij sloot niet uit dat zijn Fininvest-groep haar belangen in de Spaanse zender Telecinco verkoopt.

Direct na zijn gesprek met president Oscar Luigi Scalfaro, waarin hij zoals verwacht tot formateur werd benoemd, maakte Berlusconi bekend dat hij drie prominente juristen heeft gevraagd om voorstellen te doen voor aanscherping en bijwerking van de bestaande anti-trust regels, die nu vaak niet worden nageleefd.

De drie 'wijze mannen' zijn Giorgio Crisci, president van de Raad van State, Agostino Gambino, een hoogleraar en advocaat die veel met bedrijfseconomische zaken te maken heeft gehad en Antonio La Pergola, lid van het Europese Hof van Justitie in Luxemburg en voormalig president van het Constitutionele Hof. Met name La Pergola is omstreden. Hij geldt als een goede vriend van de voormalige socialistische leider Bettino Craxi, een hoofdverdachte in de corruptiezaken die de afgelopen twee jaar aan het licht zijn gekomen.

Van verschillende kanten, onder ander door Berlusconi's bondgenoot de Lega Nord en door de ex-communistische Democratische Partij van Links (PDS), is deze maatregel verworpen als onvoldoende. De keuze van de kandidaten wordt aangevochten, ook uit principe: Berlusconi heeft namelijk zelf de mensen benoemd die hem moeten controleren. Verder bestaat er onduidelijkheid over hun precieze bevoegdheden en over de tijdsfactor. Berlusconi zei dat de drie “binnen enkele maanden” met voorstellen zouden moeten komen.

PDS-leider Achille Occhetto heeft er verder op gewezen dat de bestaande algemene anti-trustwetten nauwelijks functioneren en dat de mediawet op het lijf van Berlusconi is geschreven, omdat die het hem mogelijk maakt de commerciële televisie te domineren. Occhetto is gisteren een actie begonnen voor afschaffing van de mediawet.

Berlusconi kan ook nog problemen met zijn bondgenoten verwachten. De neofascistische Nationale Alliantie heeft “loyale samenwerking” beloofd. In een poging de angst voor ministers van deze partij weg te nemen, zei Berlusconi gisteren dat in zijn kabinet geen “extremisten” zouden zitten. Maar Legaleider Umberto Bossi heeft een felle strijd over ministersposten aangekondigd. Hij zei dat de aanwezigheid van de Lega op sleutelposten in het kabinet de beste garantie is dat een kabinet-Berlusconi de beloofde vernieuwingen doorvoert en geen maatregelen neemt die bedoeld zijn om Berlusconi's Fininvest-groep te helpen.

Berlusconi heeft gezegd dat hij maandag wil beginnen met de consultaties over de vorming van een kabinet. Als eersten wil hij vakbondsleiders en de voorzitter van de werkgeversorganisatie Confindustria horen, daarna pas vertegenwoordigers van de politieke partijen. Hij onderstreepte dat hij gebruik wil maken van zijn grondwettelijke recht om als premier zelf ministers voor te dragen. Dit is een poging te breken met de gewoonte onder het oude bestel om de samenstelling van het kabinet te laten bepalen door de partijleiders. Hij hoopt half mei zijn kabinet rond te hebben.

    • Marc Leijendekker