Solidariteit dreigt met staking over looncontrole

PRAAG, 28 APRIL. De Poolse vakbond Solidariteit heeft gisteren op straffe van een algemene staking geëist dat de regering een einde maakt aan de looncontrole in staatsbedrijven. Het centrum-linkse kabinet van premier Waldemar Pawlak staat daarmee voor de zwaarste beproeving sinds zijn totstandkoming vorig jaar na de verkiezingsoverwinning van de socialistische partij, de vroegere communisten.

Sinds vorige week donderdag wordt er in vier grote bruinkoolmijnen in Silezië, die bij elkaar zorgen voor een derde van de Poolse elektriciteitsproduktie, gestaakt en Solidariteit heeft gedreigd de stakingsacties tot het hele land uit te breiden.

Inzet van de staking, die begon in Belchatow, ten zuiden van Warschau, is het protest tegen de privatiseringsplannen van de regering, die inhouden dat de produktie van de bruinkoolmijnen geleidelijk wordt verminderd. De verbranding van ligniet door elektriciteitscentrales is een van de belangrijkste oorzaken van de milieuvervuiling in het zuiden van Polen en het noorden van Tsjechië.

Solidariteit, de beweging die in de jaren tachtig onder leiding van Lech Walesa het protest tegen het communistische regime heeft vorm gegeven, wil dat de regering zich houdt aan een met de vorige regering overeengekomen pact om de lonen in de mijnindustrie met niet meer dan de helft van de groei van het bruto nationaal produkt (vorig jaar 4 procent) te laten groeien.

De partijen van de huidige coalitie, de linkse SLD en de boerenpartij PSL, hebben vorig jaar in hun verkiezingspropaganda beloofd dat de loonbeperkingen zouden worden losgelaten. Het Poolse ministerie van financiën vindt echter dat aan de loonmaatregel de hand moet worden gehouden omdat de prijs voor elektriciteit waarschijnlijk sterk zou worden opgevoerd, wat een desastreus effect zou hebben op de inflatie. Die wordt dit jaar geschat op 31 procent, tegen 35 procent in 1993.

De regering heeft gisteren gewaarschuwd dat ze niet zal buigen voor de dreiging van Solidariteit en dat uitbreiding van de staking, die nu al een derde van de ruim 60 Poolse kolenmijnen omvat, de kans op economische groei alleen maar negatief zou beïnvloeden.

De leider van Solidariteit, Marian Krzaklewski, wil de regeringspartijen echter houden aan hun verkiezingsbeloften en verwacht dat er behalve waarschuwingsacties ook complete stakingen zullen komen.

De verwachting is dat de oplossing van de de mijnwerkerscrisis, die er al toe heeft geleid dat Polen elektriciteit moet importeren, uiteindelijk gevonden zal worden door bemiddeling van de Poolse president, die als vroegere leider van Solidariteit nog altijd veel gezag heeft bij grote groepen arbeiders. Een succesvolle bemiddeling zou Walesa's positie ten opzichte van het kabinet, waarmee hij bij verschillende gelegenheden overhoop ligt aanzienlijk versterken. Walesa heeft er kortgeleden al op gezinspeeld dat premier Pawlak, die 33 jaar oud is, naar zijn mening niet de ervaring heeft om dit soort crises op te lossen.