Naardermeer krijgt een opknapbeurt

Het Naardermeer, het oudste natuurmonument van Nederland, is in verval, maar wordt weer opgeknapt en tevens uitgebreid. Premier Lubbers was er gisteren bij om de duizendste hectare te vieren.

MUIDEN, 28 APRIL. Lubbers in de natuur, dat is geen alledaags verschijnsel, maar gisteren kon men het beleven. In de nadagen van zijn politieke carrière (althans in Nederland) voer de premier per motorvlet over het Naardermeer, nadat hij samen met de voorzitter van de Vereniging Natuurmonumenten, ex-minister P. Winsemius, een bord had onthuld met de tekst: “Naardermeer 1000 hectare...op naar meer schoon water”.

De plechtigheid bezegelde de jongste aankoop van Natuurmonumenten daar tussen Amsterdam en Hilversum. Het betreft een stuk boerenland dat tot moeras zal worden omgevormd om het Naardermeer te kunnen verbinden met de Ankeveense plassen. Volgens de vereniging is die ingreep ook van belang voor het meer zelf, feitelijk een combinatie van open water, rietvelden en moerasbos, die te lijden heeft onder vervuiling en verdroging. Door het waterpeil in omliggende polders te verhogen, zal er minder water uit het Naardermeer wegstromen, zodat de natuur weer kan opbloeien.

Nu is er al jaren sprake van achteruitgang. De lepelaar, die hier langdurig zijn domein had, is verdwenen en hetzelfde geldt voor roerdomp, zwarte stern en zilveren maanvlinder. Andere diersoorten, waaronder reptielen en amfibieën, zijn sterk in aantal verminderd. “Niet zo zichtbaar, maar wel zeer ernstig”, aldus Winsemius.

Deze verarming treft bovendien een reservaat dat als symbool van de Nederlandse natuurbeweging mag gelden. Het Naardermeer was destijds, in 1906, het eerste bezit van de vereniging, die kort daarvoor was opgericht uit protest tegen plannen van de gemeente Amsterdam om de plas vol te storten met huisvuil. De raad stak er net op tijd en met minieme meerderheid (twintig tegen achttien stemmen) een stokje voor, waarmee het meer van de ondergang was gered. Daarop volgde aankoop door de vereniging tegen de som van 160.000 gulden.

“U zult er geen spijt van krijgen,”, had de oude beroepsvisser Jan Hoetmer tot de “heren” natuurbeschermers gezegd, maar het Naardermeer is vooral de laatste tijd wel een zorgenkind geworden. Een speciaal herstelplan, medegefinancierd door de provincie Noord-Holland en omliggende gemeenten, moet de plas weer naar het biologische niveau van omstreeks 1930 terugbrengen. Daarin past de jongste grondaankoop, waarvoor enkele boerenbedrijven zullen moeten wijken. Onder de boeren ter plaatse heerst dan ook weinig geestdrift voor het plan. “Met dit natuurbeleid zijn wij onze toekomst kwijt”, meldde gisteren een spandoek op een trekker.

Lubbers nam het in algemene zin voor de boeren op. “Laten we ons realiseren dat ze economisch klem zitten en daarom luidt de boodschap: neem land- en tuinbouw serieus als gesprekspartner”, sprak de premier met schorre stem, die minder aan emotie dan aan een verkoudheid was te wijten. Natuur en milieu komen er volgens hem allerminst bekaaid af in ons land: “De afgelopen kabinetsperiode is per jaar een miljard gulden meer aangewend voor duurzame ontwikkeling. Dat is totaal vier miljard, wat neerkomt op duizend gulden per gezin. Dat zijn toch vrij stevige cijfers. Er is wel degelijk een draai gemaakt.”

    • F.G. de Ruiter