Israeliërs herkennen hun problematiek in ontwikkeling Z-Afrika

TEL AVIV, 28 APRIL. “Rabin, neem een voorbeeld aan De Klerk!” Dat is de eerste zin uit een oproep van het Israelische Vredesblok aan de Israelische premier om in het voetspoor van de Zuidafrikaanse president F.W. de Klerk te treden. De oproep, die vanmorgen in de krant Ha'arets verscheen, wordt afgesloten met de woorden “vrede is een zaak voor moedigen”.

Het Vredesblok houdt Rabin voor dat de Klerk er na de historische handdruk met Nelson Mandela in slaagde met de zwarte leider een warme menselijke relatie gebaseerd op wederzijds vertrouwen op te bouwen. De Klerk, zo gaat de tekst verder, groeide uit boven vooroordelen, angsten en trauma's en nam geweldig grote risico's op zich. Impliciet, maar duidelijk, wordt Rabin door het Vredesblok aangespoord reeds nu te erkennen dat de stichting van een Palestijnse staat onvermijdelijk is en dat het beter zou zijn de daarvoor noodzakelijke beslissingen nu al te nemen in plaats van enkele jaren te wachten.

De Israelische media hebben de afgelopen dagen heel uitvoerig verslag gedaan van de omwenteling in Zuid-Afrika. Het is een ontwikkeling waarin veel Israeliërs intuïtief iets van hun problematiek met de Palestijnen herkennen. In de verslagen van Israelische journalisten en tv-ploegen in Zuid-Afrika kwam dit element steeds weer naar voren.

Inmiddels heeft de toekomstige Zuidafrikaanse president Nelson Mandela in principe reeds een uitnodiging aanvaard om een bezoek aan Israel te brengen. Hij zal dan volgens Palestijnse bronnen ook PLO-leider Yasser Arafat in de het autonome district Jericho bezoeken. De Israelische ambassadeur in Zuid-Afrika zei gisteravond in een televisie-vraaggesprek dat Nelson Mandela “het verleden niet heeft vergeten maar naar de toekomst kijkt”. Niet de Israelische steun aan Zuid-Afrika ten tijde van de apartheidspolitiek maar datgene wat Israel kan bijdragen aan de toekomstige ontwikkeling van het land is volgens de ambassadeur voor de betrekkingen tussen beide landen van doorslaggevende betekenis. “Maar de zwarten zullen niet vergeten”, zei hij.

Ha'arets schrijft vanmorgen wat dat betreft dat Israels imago onder de zwarte bevolking in Zuid-Afrika zo problematisch is dat de wapenexport naar dat land, en militaire samenwerking op tal van gebieden, in gevaar komt. Ha'arets wijst op het dubbelhartige karakter van de Israelische politiek toen de wereld Zuid-Afrika wegens de apartheidspolitiek veroordeelde en isoleerde: “enerzijds veroordeelde Israel de apartheidspolitiek, anderzijds was Israel van oordeel dat dit samenwerking met het blanke bewind niet in de weg stond. De herinnering aan de holocaust en het feit dat joden het slachtoffer waren van racistische politiek was voor de Israelische leiders niet relevant.”

De basis voor de nauwe militaire samenwerking met Zuid-Afrika werd ten tijde van het premierschap van Yitzhak Rabin in 1975 gelegd. Deze coöperatie was zeer omvangrijk en behelsde volgens hardnekkige buitenlandse bronnen samenwerking op atoomgebied, raketontwikkeling en de ontwikkeling van een Zuidafrikaanse straaljager. Jeruzalem vraagt zich nu af wat er van deze militaire samenwerking zal overblijven en of de reeds geruime tijd met grote moeilijkheden kampende militaire industrieën onder president Mandela hub lucratieve Zuidafrikaanse markt zullen verliezen.