Duisenberg: steeds meer trucs; Financieel beleid kabinet gekraakt

AMSTERDAM, 28 APRIL. Het kabinet-Lubbers heeft vorig jaar te weinig bezuinigd en te veel geleund op incidentele baten, boekhoudkundige maatregelen en de verhoging van belastingen en premies om het overheidstekort terug te dringen. Daarmee heeft het kabinet een zware wissel getrokken op de toekomst.

Dat heeft president dr. W.F. Duisenberg van De Nederlandsche Bank gisteren gezegd bij de presentatie van het jaarverslag, dat vanmiddag is vrijgegeven. Aan de vooravond van de Tweede-Kamerverkiezingen uitte Duisenberg daarmee forse kritiek op het beleid van minister van financiën en partijgenoot Kok. “In steeds sterkere mate wordt gebruik gemaakt van constructies die het zicht op de onderliggende tekort-ontwikkeling vertroebelen”, schrijft Duisenberg in het jaarverslag.

Het tekort van de overheid is in de afgelopen drie jaar weliswaar met 1,5 procent teruggedrongen, maar als incidentele meevallers en boekhoudkundige maatregelen buiten beschouwing worden gelaten komt het tekort 2,5 procentpunten of 12,5 miljard gulden hoger uit dan in het regeerakkoord was afgesproken. “Daarmee is de bereikte reductie niet minder reëel”, schrijft Duisenberg “maar de toekomst is daardoor wel bezwaard met een zware hypotheek.”

Als voorbeelden noemt hij onder meer het versneld innen van belastingen, het opleggen van hoge voorlopige belastingaanslagen en het gebruiken van de inkomsten uit de verkoop van staatsdeelnemingen voor overheidsuitgaven. “Ooit”, aldus Duisenberg “komt een eind aan de mogelijkheid om met dergelijke eenmalige maatregelen te verhullen dat de structurele dekking voor de overheidsuitgaven niet verzekerd is.”

Om niet sterk af te wijken van het Europese gemiddelde zullen de belastingen en premies in de komende jaren volgens Duisenberg alsnog sterk moeten worden verlaagd. De belastingen en premies werden de afgelopen drie jaar met 2,7 procent, ofwel ruim 7 miljard gulden, verhoogd.

Ondanks de scherp oplopende werkloosheid acht Duisenberg een situatie van volledige werkgelegenheid op termijn mogelijk. Voor volledige werkgelegenheid zijn volgens Duisenberg een gematigde loonontwikkeling, lage inflatie, een soepeler arbeidsmarkt en een inkrimping van de overheidsuitgaven nodig. Om dat laatste te bereiken is volgens De Nederlandsche Bank een bezuiniging nodig van 23 miljard gulden. Kok zei vanmiddag voor het NOS-journaal dat “de directie van De Nederlandsche Bank uit haar eigen salaris daar beter een bijdrage aan kan leveren dan de sociale minima”.

Het werkgeversverbond VNO ondersteunde vanmorgen de oproep van Duisenberg voor matiging van de loonkosten. De vakcentrale FNV wijst in een reactie de voorgestelde “megabezuinigingen” van 23 miljard gulden af.