Rabin stelt zich nog voorzichtig op jegens Russen

TEL AVIV, 27 APRIL. De Israelische premier Yitzhak Rabin heeft gisteren een voorstel van de Russische president Boris Jeltsin om met Israel een verdrag over militaire samenwerking te sluiten afgewezen. Volgens Rabin moet in de huidige fase van de relaties tussen beide landen eerst de kennismaking tussen de leiders worden verdiept, zo meldden Israelische correspondenten vanmorgen uit Moskou.

Tijdens het eerste bezoek van een Israelische premier aan Rusland, dat vandaag wordt afgesloten, is duidelijk geworden dat de sterk op de VS georiënteerde Rabin in Moskou geen stap heeft gezet die de bijzondere betrekkingen tussen Israel en de VS in gevaar zouden kunnen brengen. Rabin heeft dit element telkens wanneer hij dat nodig achtte, in de besprekingen met de Russische leiders onderstreept. Rabin, gewapend met een nog niet geheel overwonnen dosis wantrouwen jegens de Russische diplomatie in het Midden-Oosten, vindt dat de Russische leiders op het gebied van de voorgestelde militaire samenwerking en de verkoop van Russische wapens aan Israel wat te hard van stapel lopen.

Het is wel mogelijk dat Rabins bezoek aan Rusland de weg vrijmaakt voor de opwaardering van Russische militaire vliegtuigen met Israelische luchtvaartelektronica in Israel, waarover Jeruzalem eerder al een akkoord met Roemenië heeft gesloten. Deze vliegtuigen worden daarna in het Verre Oosten en wellicht in Derde-Wereldlanden afgezet. Rabin waarschuwde zijn Russische gastheren dat er geen sprake kan zijn van overdracht van Israelische technologische kennis waarin Amerikaanse componenten zijn verwerkt voordat de VS daar toestemming voor geven.

Rabin nam in Moskou ook wat betreft het vredesproces in het Midden-Oosten een voorzichtig standpunt ten aanzien van de Russische intenties in. In Jeruzalem worden de Russische diplomatieke initiatieven in het Midden-Oosten van laatste maanden met de nodige argwaan gevolgd. Rabin in het bijzonder vreesde dat de Russische diplomatie weer in de voetsporen wilde treden van de diplomatie van het gevallen Sovjet-rijk in het Midden-Oosten en de diplomatieke hegemonie van de VS na de Golfoorlog in dit deel van de wereld zou willen aantasten. Vandaar dat hij voortdurend de noodzaak onderstreepte van goede coördinatie tussen de VS en Rusland met betrekking tot het vredesproces in het Midden-Oosten. Vanuit Jeruzalem gezien zou herleving van de Russische diplomatie volgens de traditionele Sovjet-lijnen in het Midden-Oosten een domper kunnen zetten op het Israelisch-Arabisch vredesproces. Daarom is Rabin in Moskou niet ingegaan op Russische proefballonnen om een tweede grootscheepse vredesconferentie voor het Midden-Oosten te beleggen. Rabin legde er tijdens zijn gesprekken in Moskou de nadruk op dat rechstreekse onderhandelingen tussen Israel en de Arabieren de grootste kans op succes bieden.

Ondanks zijn niet verholen reserves heeft Rabin wel zijn vertrouwen uitgesproken in de goede intenties van Rusland in het Midden-Oosten. In dit verband zei hij tegen Israelische journalisten dat president Jeltsin hem had gezegd dat “in tegenstelling tot wat in het verleden het geval, was Rusland thans belang heeft bij vrede, veiligheid en stabiliteit in het Midden-Oosten”.

Ten tijde van het bezoek van Rabin aan Moskou vertrok een hoge Russische militaire missie voor besprekingen over wapenleveranties naar Syrië. Van Jeltsin kreeg Rabin de verzekering dat het hier uitsluitend gaat om de levering van onderdelen aan het met Russische wapens uitgeruste Syrische leger. In reactie op Rabins bezorgde vragen over het Russische voornemen atoomreactoren aan Iran te leveren werd hem van Russische zijde gezegd dat deze uitsluitend voor de opwekking van elektriciteit zullen worden gebruikt. Rabin wees in Moskou verscheidene malen op het destabiliserende effect dat zijns inziens het door Iran gestuwde moslim-fundamentalisme heeft op de situatie in het Midden-Oosten.

De Russische premier Viktor Tsjernomyrdin heeft Rabin voorgehouden dat het Russische volk geen heropleving van antisemitisme in Rusland zal dulden. In een hoofdartikel concludeert de Israleische krant Ha'arets vandaag dat het bezoek van Rabin aan Rusland de normalisering van de betrekkingen tussen Israel en Rusland symboliseert en als zodanig moet worden toegejuicht.

    • Salomon Bouman