Overheid zit bij KPN met twee petten op

AMSTERDAM, 27 APRIL. De opeenstapeling van drie beschermingsconstructies van Koninklijke PTT Nederland (KPN) plaatst het bestuur van de Amsterdamse effectenbeurs voor een dilemma. De beursgang van KPN is de grootste uit de historie en dus van eminent belang voor Beursplein 5. Wanneer de beurs bezwaar zou maken tegen de overdadige bescherming van KPN tegen vijandige overnames botst zij met de toezichthouder op de kapitaalmarkt, het ministerie van financiën. Financiën heeft namelijk in deze kwestie twee petten op. Als toezichthouder op de financiële markten heeft minister Kok al aangekondigd met wetgeving te komen wanneer beursfondsen hun beschermingsconstructies onvoldoende afbreken. Anderzijds wil de overheid als aandeelhouder van KPN en regelgever in de telecommunicatie dat het nutsbedrijf optimaal beschermd naar de beurs gaat.

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) uitte twee weken geleden felle kritiek op de bescherming van KPN. De VEB zet aan de hand van het fondsenreglement van de beurs met name vraagtekens bij het zogenoemde bijzondere aandeel dat de Staat in KPN heeft gekregen. Dit aandeel is een unicum in het Nederlandse vennootschapsland. Het geeft de overheid straks het recht zich met de bedrijfsvoering van KPN te blijven bemoeien.

Bovendien kan de overheid ook na verkoop van de gewone aandelen de controle over KPN houden door gebruik te maken van het recht, eventueel tegen de zin van de KPN-directie, met preferente aandelen weer op een meerderheid te komen.

De beurs staat onder grote druk van de Staat en van KPN om snel in te stemmen met de bescherming van het telecom- en postbedrijf. Medio mei beginnen de presentaties aan grote beleggers. Drs. J. Lintjer, die bij het ministerie van financiën de beursgang van KPN leidt, gaf gisteren desgevraagd toe dat er een lastige situatie ontstaat wanneer de beurs de bescherming van KPN afwijst.

De inzet is hoog, want de geloofwaardigheid van de jarenlange strijd van de beurs voor meer zeggenschap van de aandeelhouder staat op het spel. Elsevier-topman prof.dr. P. Vinken constateerde vorige week op een symposium van zakenbank MeesPierson dat de beurs de strijd om reductie van beschermingsmiddelen in feite heeft verloren, omdat zij geen rechtsmiddelen heeft om de constructies te verbieden. Als Amsterdam een grotere rol wil spelen als financieel centrum, dan moeten aandeelhouders hier niet minder rechten hebben dan elders, zo stelde Vinken.

Het Salomons oordeel over de bescherming van KPN is tevens van belang voor de toekomst van beschermingsregels in Nederland. Op 1 april volgend jaar lopen de - vrijwillige - afspraken daarover af tussen beursfondsen (verenigd in de VEUO), de overheid en beurs. De VEUO lanceerde vooruitlopend daarop vrijdag al het voorstel de rechter onvriendelijke overnames te laten toetsen. In zijn rol als toezichthouder op de financiële markten heeft minister Kok twee jaar geleden aangegeven dat hij ernstige reserves heeft over het bestaande compromis. Hij vindt dat een belangrijke gewijzigde machtsverhouding in aandeelhoudersvergadering niet langdurig kan worden genegeerd.

Maar als aandeelhouder van KPN heeft de overheid ook andere belangen. Nu het nutsbedrijf naar de beurs wordt gebracht “gaat het algemeen belang een rol spelen”, aldus Lintjer. Daarom wil hij invloed houden. KPN is als eigenaar van de telecom-infrastructuur “van strategisch belang, waarbij zelfs “de nationale veiligheid” in het geding kan komen. Ook na de liberalisatie van het binnenlandse telefoonverkeer in 1998 kan de overheid een vinger in de pap houden bij KPN.

Financiën laat de onderhandelingen over de bescherming over aan het bestuur van KPN. Die gaat immers naar de beurs. De Staat houdt de gesprekken op de achtergrond wel nadrukkelijk in gaten, aldus Lintjer. De opmerking van ABN Amro-bankier drs. W. Jiskoot, dat beleggers zich door de drie beschermingswallen van KPN niet laten afschrikken, vindt Lintjer “toch wel interessant”. Jiskoot voert de regie namens het bankensyndicaat dat KPN naar de beurs brengt. In het beursbestuur is het bankensyndicaat uitstekend vertegenwoordigd. Hun invloedrijkste tegenspeler is beursvoorzitter drs. B.F. baron van Ittersum zelf. Hij is geharnast strijder voor beleggersrechten. Hij zat vrijdag in de zaal op het MeesPierson symposium. Toen de Elsevier-topman constateerde dat menige latente overname in Nederland gesmoord was door de beschermingsconstructies, klonk klaterend applaus in de buurt van Van Ittersum. “Nee, dat was ik echt niet”, reageerde hij na afloop.