Maij ligt niet wakker van Vlaamse weigering waterverdrag te tekenen

In Frankrijk is gisteren een internationaal verdrag getekend voor een schonere Maas en Schelde. Maar uitdieping van de Schelde is nog niet geregeld.

CHARLEVILLE, 27 APRIL. Er hing gisterochtend zo'n zware mist boven Charleville-Mézières (Noord-Frankrijk) dat de helikopter waarmee minister Maij-Weggen uit Nederland kwam aangevlogen, niet ter plekke kon landen maar moest uitwijken naar Reims. Hierdoor arriveerde ze anderhalf uur te laat in de dubbelstad ter ondertekening van twee internationale verdragen die de basis leggen voor een grote schoonmaak van Maas en Schelde. Wie in het geheel niet kwam opdagen, was haar Vlaamse collega De Batselier, maar dat had niets met meteorologische omstandigheden te maken.

Vlaanderen weigerde de verdragen te tekenen uit protest tegen de Nederlandse aarzeling om met het Belgische gewest een bilateraal akkoord aan te gaan over uitdieping van de Westerschelde. Dat laatste is een puur Vlaams belang. Een diepere Westerschelde (op Nederlands grondgebied) moet de haven van Antwerpen beter toegankelijk maken voor grote zeeschepen, die nu nog diverse hindernissen van zand en modder op hun weg vinden. Het verwijt van Vlaamse kant is dat Nederland een koppeling legt met het traject voor de hoge-snelheidslijn (HSL), waarover de meningen verschillen.

Mionister Maij-Weggen zat er niet zo mee. Ze aarzelde zelfs niet van “een belangrijke dag voor het milieu” te reppen, omdat een schonere Maas en Schelde nu eindelijk in het verschiet liggen. Vooral een verbetering van het Maaswater is voor Nederland urgent, omdat deze rivier als bron van drinkwater dient voor enkele miljoenen mensen in de Randstad en daarbuiten. Hier kan de sanering in elk geval op gang komen, want Wallonië, de grootste vervuiler van de Maas, heeft wel getekend.

In dit geval past de term 'doorbraak', nadat het overleg tussen Nederland en België decennialang op niets was uitgelopen. Ook dat had met een koppeling te maken: de Maas zou schoner moeten worden in ruil voor uitdieping van de Westerschelde. Deze deal bleek in de praktijk averechts te werken als gevolg van intern-Belgische twisten. Wallonië wilde geen kostbare zuiveringswerken bouwen ten gunste van Antwerpen, een Vlaamse haven. Om de impasse te doorbreken, werd begin vorig jaar op Nederlands voorstel die koppeling losgelaten, terwijl bovendien Frankrijk zich aan de onderhandelingstafel schaarde. Dit bracht een ommekeer die voor de Maas tot succes leidde, al is het nog op papier. Een internationale Maascommisie moet straks het feitelijke saneringsprogramma ontwerpen.

Wat al die tijd bij de Vlamingen opviel, was dat ze hun gramschap naar het noorden richtten. Bijvoorbeeld de Antwerpse schepen (wethouder) voor havenzaken Devroe, die Nederland van “pure onwil” betichtte, omdat het geen toestemming voor uitdieping gaf. Maar hij vergat voor het gemak dat de stagnaties voortkwamen uit Waalse onwil om de Maas te saneren. Zo zat de overeengekomen ruilhandel, hoe aanvechtbaar ook, nu eenmaal in elkaar.

Recentelijk was het burgemeester Cools van Antwerpen die naar Nederland uithaalde. “België”, sprak hij toornig, “had Nederland allang voor de internationale rechter moeten dagen wegens schending van de vrije scheepvaart op de Schelde.” De Vlaamse regering sloot zich bij de protesten aan, reden waarom minister De Batselier gisteren niet in Charleville-Mézières verscheen. “Die zit nu verdrietig thuis”, zei Maij bij de ondertekening. “Ik heb een beetje met hem te doen.”

Haar woorden konden echter de indruk niet wegnemen dat de oude koppeling heeft plaats gemaakt voor een nieuwe. Nederland wil het bilaterale verdrag over uitdieping van de Westerschelde pas goedkeuren als Vlaanderen akkoord gaat met het door Nederland gewenste tracé voor de Hoge-Snelheidslijn. Die zou langs de E-19 moeten komen om over Breda verder te gaan naar Rotterdam. Vlaanderen wil de HSL via het Antwerpse havengebied pal naar het noorden trekken, maar daar heeft Nederland bezwaar tegen, omdat de lijn dan een een fraai natuurgebied bij Bergen op Zoom zou doorkruisen.

Maij kon gisteren niet onkennen dat er een verband tussen beide kwesties bestaat. Maar de term 'koppeling' nam ze niet in de mond. Wel sprak ze van 'parallelliteit', die trouwens de instemming van de Vlamingen heeft. Sterker nog: “Het was Vlaanderen dat heeft voorgesteld om de besluiten aangaande HSL en het verdiepen van de Westerschelde parallel te nemen”, aldus Maij om eraan toe te voegen: “Wij houden ons aan de afspraak”.

Dat Nederland Rotterdam economisch zou willen bevoordelen ten koste van Antwerpen, noemde ze “onzin”. Eerder zou sprake zijn van goede wil jegens Antwerpen nu Nederland bij voorbaat bereid is een aantal scheepswrakken in de Schelde op te ruimen. En wat de ontbrekende handtekening onder de waterverdragen betreft: “Ik denk dat het wel in orde zal komen, waarschijnlijk nog dit jaar.”

    • F.G. de Ruiter