Gezinszorg moet goedkoop werken om concurrentie de baas te blijven

Om te kunnen concurreren met goedkope particuliere thuiszorgbureaus, breidt de reguliere gezinszorg haar assortiment uit. Zelfs kappers en tuinmannen komen nu bij cliënten aan huis.

ROTTERDAM, 27 APRIL. Het personeel van Thuiszorg Haarlem doet vanaf september zowel het huishouden voor bejaarden en gehandicapten als voor werkende yuppies die geen tijd of zin hebben om zelf schoon te maken. Thuiszorg Haarlem hoopt zo een zelfstandige organisatie te worden die de concurrentie met commerciële uitzendbureaus kan aangaan. “De zorgmarkt wordt opengebroken”, verklaart directeur W. van Riet van Thuiszorg Haarlem.

Thuiszorginstellingen in Nederland moeten zich voorbereiden op concurrentie met particuliere verzorgers, omdat het parlement na de verkiezingen waarschijnlijk akkoord gaat met een voorstel van voormalig staatssecretaris Simons (volksgezondheid). Het rijk zal de subsidie voor thuiszorg dan niet langer aan de thuiszorgorganisaties verstrekken, maar aan zorgverzekeraars. Verzekeraars krijgen de vrijheid om contracten af te sluiten met zorginstellingen. Een gedeelte van de prijs voor thuiszorg moet de klant via verzekeringspremies betalen. Om de premies zo laag mogelijk te houden, zullen de verzekeraars kiezen voor de goedkoopste thuiszorg.

Thuiszorg Haarlem vraagt nu ruim drie keer zoveel geld voor huishoudelijke hulp als een particulier bedrijf, aldus directeur Van Riet. “Dat komt doordat ons hooggeschoolde verplegende personeel ook het huishouden doet.” Door de organisatie te splitsen in een verplegende en een huishoudelijke afdeling kan de prijs van huishoudelijk werk aanzienlijk worden verlaagd.

Sting, de beroepsvereniging voor werkenden in de gezinsverzorging en de thuiszorg, is niet gelukkig met deze ontwikkeling. “Gezinsverzorging wordt op deze manier gereduceerd tot simpel schoonmaakwerk”, zegt M. Hornman van Sting. “Het eigene van gezinsverzorging is juist de koppeling tussen verpleging en hulp in het huishouden. Een gezinshulp komt niet alleen schoonmaken, maar probeert cliënten zoveel mogelijk zelf te laten doen. De gezinsverzorger helpt mensen zelfstandig te blijven en houdt tegelijk de gezondheid van de cliënt in de gaten”, aldus Hornman.

Thuiszorg Haarlem wil voor het huishoudelijk werk zoveel mogelijk gebruik maken van oproepkrachten. Hornman is daar tegenstander van. “Veel vrouwen komen opeens in beroerde banen terecht. Nu zijn de meeste gezinsverzorgers nog in vaste dienst, maar straks worden ze gereduceerd tot uitzendkrachten zonder goede CAO of rechtszekerheid.” Oproepkrachten voor huishoudelijk werk, de zogenaamde alfahulpen, zijn de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Ruim twintig procent van alle thuiszorg werd het afgelopen jaar door alfahulpen verricht, een verdubbeling ten opzichte van 1992.

Veel thuiszorginstellingen in Nederland richten aparte afdelingen voor verplegend en huishoudelijk personeel op, en maken steeds vaker gebruik van losse krachten. Thuiszorgorganisaties in Groningen en Drenthe hebben zelf particuliere bedrijven opgericht om de concurrentie het hoofd te bieden. Het Groningse Thuiszorg Stad richtte eind vorig jaar de stichting Thuiszorg Totaal op, een particulier bureau dat lichamelijke verzorging en huishoudelijke hulp, maar ook kappers en tuinmannen levert. “In feite zijn we onze eigen concurrent geworden”, zegt directeur W. Blaauw.

Volgens directeur F. Clevers van de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg is het logisch dat thuiszorgorganisaties in Haarlem en Groningen initiatieven nemen om hun marktpositie te versterken. “De geest is uit de fles nu de overheid zelf roept dat er concurrentie komt”, zegt hij. “Simons heeft een wetsvoorstel ingediend dat de zorgmarkt zal openbreken. Een directeur die nu met zijn armen over elkaar gaat zitten afwachten, brengt het voortbestaan van zijn organisatie in gevaar.”

Op dit moment is er volgens Clevers echter sprake van oneerlijke concurrentie, omdat particuliere bedrijven zich niet aan dezelfde voorwaarden hoeven te houden als de gesubsidieerde instellingen. “Wij zijn met handen en voeten gebonden aan kwaliteitseisen en CAO's, terwijl de particuliere bedrijven gewoon hun gang kunnen gaan.” Clevers meent dat er snel regels moeten komen, zodat alle deelnemers aan de zorgmarkt gelijke kansen hebben. “Als de kwaliteit van de zorg door wettelijke regels wordt gewaarborgd, zullen cliënten van thuiszorg alleen maar baat hebben bij de toenemende concurrentie op de zorgmarkt.”

    • Masja Zwart