Definitief einde aan apartheid; Z-Afrika massaal naar de stembus

JOHANNESBURG/ DURBAN, 27 APRIL. Zuid-Afrika zet vandaag definitief een punt achter het apartheidssysteem. Zeven uur nadat even voor middernacht de oude Zuidafrikaanse vlag was gestreken stonden vanmorgen lange rijen kiezers bij de stembureaus in het hele land. Bij een bomaanslag op het vliegveld Jan Smuts van Johannesburg zijn vanmorgen zeker twaalf gewonden gevallen.

De opkomst was hoog tijdens deze tweede dag van de algemene verkiezingen, die de zwarte meerderheid in Zuid-Afrika voor het eerst politieke macht zullen geven. Bij sommige stembureaus in Soweto en elders in Zuid-Afrika stonden rijen van twee kilometer. Terwijl gisteren 'speciale' kiezers (zoals zieken, bejaarden, ouden van dagen en Zuidafrikanen in het buitenland) hun stem konden uitbrengen, werden vandaag de stembureaus geopend voor de rest van het Zuidafrikaanse electoraat.

Nelson Mandela bracht zijn stem uit in Inanda, iets ten noorden van Durban, waar zich het graf bevindt van de eerste ANC-voorzitter, John Dube. “Dit is een onvergetelijke gebeurtenis voor de Zuidafrikanen”, aldus de ANC-voorzitter. Mandela zei te vechten voor een vrij Zuid-Afrika en niet alleen tegen blanke, maar ook tegen zwarte overheersing te zijn. Nadat hij zijn stem had uitgebracht, drukte hij de hand van enkele zwaarbewapende militairen in het stemlokaal.

President De Klerk bracht zijn stem uit in een school in Arcadia, een wijk van Pretoria. “Vandaag is het begin van een nieuw tijdperk”, aldus De Klerk. HIj noemde de hoge opkomst een bemoedigend teken voor de toekomst van Zuid-Afrika.

In totaal zijn 22,7 miljoen Zuidafrikanen kiesgerechtigd, onder wie 18 miljoen zwarten. Geheel vlekkeloos verliep het stemmen niet. In Soweto en elders stonden mensen soms urenlang te wachten omdat de verkiezingsbiljetten niet waren gearriveerd. En als de biljetten er al waren, dan was het personeel van de Onafhankelijke Verkiezingscommissie (OVK) dat toezicht moet houden op de verkiezingen er vaak niet. Op sommige verkiezingsbiljetten ontbrak de sticker met daarop de foto van de leider van de Zoeloe-beweging Inkatha, Mangosuthu Buthelezi. Deze riep vanmorgen op om de stembureaus een aantal dagen langer open te houden, omdat anders door de organisatorische problemen de verkiezingen volgens hem niet eerlijk zouden zijn.

Even voor middernacht werd de oude Zuidafrikaanse vlag gestreken in de hoofdsteden van de negen nieuwe Zuidafrikaanse provincies. Even na middernacht werd de nieuwe vlag, met daarin de kleuren van het ANC, voor het eerst gehesen. Hierbij werd voor het eerst het ANC-strijdlied 'God, zegen Afrika' gezongen, dat nu met het oude 'Die stem van Suid-Afrika' tot officieel Zuidafrikaans volkslied is geworden.

Bij een bomaanslag op het Jan Smuts-vliegveld van Johannesburg zijn vanmorgen ten minste twaalf mensen gewond geraakt, van wie twee ernstig. Om kwart over zeven Zuidafrikaanse tijd ontplofte een autobom bij de vertrekhal van het vliegveld. Door de explosie werden gaten geblazen in de muur van het gebouw en in het plafond. De politie heeft inmiddels een blanke man aangehouden naar aanleiding van de aanslag.