VN wijzen op 'goede relatie' met de Navo na 'misverstand'

NEW YORK, 26 APRIL. Het was gisteren grote verzoendag bij de Verenigde Naties. Woordvoerders putten zich uit in verklaringen over hoe goed de verhouding met de NAVO is. “Er is dit weekend verwarring geweest over de relatie tussen de Verenigde Naties en de NAVO”, zei ondersecretaris-generaal voor vredesoperaties Kofi Annan. “Laat ik dit zeggen: de relatie is goed. De samenwerking verloopt uitstekend, sinds ik in deze functie ben is dat in elk geval zo.”

Aanleiding voor de uitspraken was het 'misverstand' van afgelopen zaterdag toen de NAVO aan de VN toestemming vroeg om luchtaanvallen uit te voeren. De VN, in de persoon van de speciale gezant Yasushi Akashi, weigerde. De secretaris-generaal van de NAVO, Manfred Wörner, ontplofte en wendde zich tot de secretaris-generaal van de VN, Boutros-Ghali. Die zei uiteindelijk ook 'nee'.

Het probleem was echter dat Boutros-Ghali in eerste instantie onbereikbaar was. Hij was op weg naar Barbados voor een VN-conferentie die gisteren is begonnen. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Warren Christopher probeerde hem in die tijd ook te bereiken, maar de vlucht van vierenhalf uur verhinderde dat.

Kon Boutros-Ghali niet een andere vlucht nemen? Waarom is hij onbereikbaar als er belangrijke ultimatums aflopen? “Het is een damn-if-you-do, damn-if-you-don't-situatie”, aldus woordvoerder Joe Sills. “De secretaris-generaal beschikt nu eenmaal niet over een ultramodern Air Force One-toestel, voorzien van alle communicatietechnologie.” Sills beklemtoonde dat Boutros-Ghali overigens het hele weekend herhaaldelijk in contact is geweest met Kofi Annan, Manfred Wörner, Yasushi Akashi en anderen.

Annan beschouwde het misverstand van zaterdag als een gevolg van een verschil in beoordeling van de situatie. “UNPROFOR had het idee dat we zoveel mogelijk mensen binnen Gorazde moesten zien te krijgen om hulp te verlenen”, aldus Annan. “We hadden grondtroepen ter plaatse nodig om de aftocht van de Serviërs goed te kunnen overzien.” De Serviërs hielden zich strikt genomen niet aan de eis van een onmiddellijk staakt-het-vuren. De blauwhelmen vonden echter dat er vooruitgang werd geboekt en oordeelden dat de Serviërs zich mettertijd wel aan de eisen zouden houden.

Het was volgens de VN belangrijk om troepen, medische voorzieningen, artsenteams en hulpkrachten zo snel mogelijk de stad in te krijgen. Omdat er een kans was dat meteen al op zaterdag voor elkaar te krijgen, zou het verstorend werken om meteen tot bombardementen over te gaan. “Dat is uiteindelijk ook goed verlopen en er is nu dan ook geen verschil van mening meer over”, aldus Annan.

Waarnemers zeggen dat de NAVO ten dele werd gedreven door wraakgedachten. Bij vorige acties ontploften de bommen op Servische doelen slechts voor de helft, één vliegtuig werd neergehaald en één luchtaanval werd afgelast wegens slecht weer. De frustraties die zich bij NAVO-militairen hadden opgebouwd speelden bij het mini-conflict met de VN-bevelhebbers daarom zeker een rol.

Discussies tussen militaire bevelhebbers zijn volgens Annan heel gewoon. Hij verbaasde zich er echter over dat alles breed kon worden uitgemeten in de pers. Kennelijk is er veel ergernis geweest bij loslippige betrokkenen bij NAVO en VN. “Wij hebben met de NAVO overeenstemming over wat voor verklaringen we naar buiten brengen”, zei Annan. “De procedures daarvoor werkten dit weekend niet en onze lichte mate van onenigheid is volgens mij daarna enorm opgeklopt.”

Besluiten over luchtaanvallen worden door VN en NAVO gezamenlijk genomen op het niveau van de militaire commandanten ter plaatse. In gevallen dat dat niet lukt, wordt het besluit hogerop door de politieke leiding genomen. Belangrijk is nu volgens Annan dat de Serviërs weten dat VN en NAVO bereid zijn in actie te komen als zij zich niet aan het ultimatum houden. Vanaf vannacht twee uur wordt een militaire uitsluitingszone van kracht in een straal van twintig kilometer om Gorazde.