Stemhulp

Voor die kwellende twijfel over de juiste keuze volgende week in het stemhokje bestaat een eenvoudige rekenkundige oplossing. Het kost misschien een kwartiertje, maar dan is wel objectief vastgesteld welke partij, inhoudelijk althans, het meeste perspectief biedt. Het verkiezingsnieuws hoeft men dan verder niet meer te volgen en de partijfolders kunnen meteen bij het oud papier, want de keuze is gemaakt.

De rekenkundige oplossing heet StemWijzer. De StemWijzer is een computerprogramma dat vaststelt welke politieke partij het dichtst bij de gebruiker van dat programma staat. De speler dient aan te geven of hij het eens of oneens is met 26 stellingen die uit de verschillende verkiezingsprogramma's zijn geplukt, waarna er een stemadvies uit de bus komt. Het enige dat men nodig heeft is een MS-Dos-computer en de diskette met de StemWijzer die bij elke kiosk voor ƒ 14,95 te koop is.

De StemWijzer is een uitgave van het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP), waarin de Stichting Burgerschapskunde en een aantal vergelijkbare instellingen onlangs samengingen. Volgens Jochum de Graaf van het instituut werd bij de vorige verkiezingen al eens gepoogd om een digitale stemhulp te ontwikkelen, maar dat kwam toen niet erg van de grond. Met de ervaringen van toen en met hulp van de vakgroep Bestuurskunde van de Universiteit Twente en het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is het nu wel gelukt.

De StemWijzer biedt alleen een keuze tussen de partijen die nu al in de Tweede Kamer zitten, met uitzondering van de Centrumdemocraten. Het IPP wilde het niet op haar geweten hebben dat de StemWijzer ook een stemadvies op de CD zou kunnen opleveren. Uit de verkiezingsprogramma's van CDA, PvdA, D66, VVD, GroenLinks, GPV, RPF en SGP werden aanvankelijk vijftig stellingen geselecteerd. Die stellingen werden aan de partijen gestuurd, die er net als de latere spelers van de StemWijzer hun mening over moesten geven in de gradaties helemaal eens, eens, neutraal, oneens en helemaal oneens.

Alle partijen deden mee, al liet het CDA aantekenen dat de stellingen niet genuanceerd genoeg waren om er een adequaat antwoord op te kunnen geven. De scores van de partijen werden verwerkt in het computerprogramma, waarin uiteindelijk maar 26 van de vijftig stellingen werden opgenomen. De score van iedere afzonderlijke speler wordt in de StemWijzer vergeleken met de scores van de partijen.

De stellingen zijn zo gekozen dat de meeste belangrijke thema's aan bod komen. Er wordt een mening gevraagd over drastische verlaging van het minimumloon ter wille van de werkgelegenheid, over de noodzaak tot privatisering van het overheidsapparaat, over de wenselijkheid van een referendum en een gekozen minister-president, over de invoering van een groentax, over het schrappen van ouderschapsverlof en de legalisering van softdrugs.

Uit de beantwoording van de vragen en een keuze om maximaal drie thema's zwaarder te laten meewegen komt tenslotte het stemadvies tevoorschijn. Bovenaan staat de partij waar men het klaarblijkelijk het meeste mee eens is, onderaan de partij waar men het verst van af staat. In aparte staatjes is vervolgens nog gedetailleerder te zien hoe de eigen beantwoording zich verhoudt tot die van de partijen.

“Het programma is met zo veel mogelijk deskundigheid gemaakt, maar het is en blijft een relatieve test”. zegt Jochum de Graaf over de StemWijzer. “Een aantal actuele thema's, zoals de asielzoekers, criminaliteit en de AOW zitten er bijvoorbeeld niet in. Dat waren, toen we het programma maakten, nog niet zulke items.”

Het programma heeft inmiddels de nodige tests doorstaan. Tweede-Kamervoorzitter Wim Deetman kwam keurig uit bij het CDA en GroenLinks-lijsttrekker Mohammed Rabbae trof ook zijn eigen partij. En het Nipo-telepanel kwam voor 70 pct op dezelfde keuze uit die het ook aan de opiniepeiler had opgegeven.

Toch is er ook iets merkwaardigs met de StemWijzer. Een bepaalde combinatie van eens en oneens leidt tot het advies D66 te stemmen. Maar wanneer 'eens' steevast wordt vervangen door 'helemaal eens' en 'oneens' door 'helemaal oneens' dan staat opeens GroenLinks bovenaan. Het zal wel kloppen, maar de twijfel blijft.

    • Bas van Lier