Nieuw stuk Arthur Miller op Broadway slecht ontvangen

NEW YORK, 26 APRIL. Ook Arthur Millers dertiende Broadway-stuk lijkt hem geen geluk te zullen brengen. Broken Glass is door de Newyorkse recensenten ontvangen met lauwe en negatieve kritieken. De New York Times noemt het “voorspelbaar bijna vanaf het begin”. Een aantal personages zijn overbodig of ze lijken gewoon tijd te vullen, aldus de krant.

Broken Glass. Drama door Arthur Miller. Regisseur John Tillinger. Acteurs: Ron Rifkin, Amy Irving, David Dukes, Frances Conroy, George Martin en Lauren Klein. Booth Theater, West 45th St.

Een nieuwe Arthur Miller is nog altijd een gebeurtenis van de eerste orde. Al wekenlang zit het stuk eraan te komen. Het ging in première in New Haven en kwam pas daarna naar het Booth Theater voor zijn Newyorkse première. Er waren geruchten dat Miller worstelde met vijf varianten op het slot en de regisseurs en acteurs worstelden ook nog onderling.

Toen New Haven voor New York werd verruild werd de acteur Ron Silver gedumpt en kwam David Dukes in zijn plaats. Omdat Miller kennelijk nog steeds aan zijn stuk zat te schaven had een kostuumpremière voor genodigden op het laatst toch achter gesloten deuren plaats. Had hij de slotscène nog steeds niet rond? “In het buitenland wordt Miller als Amerika's grootste levende toneelschrijver beschouwd, maar hier is hij een soort boksbal voor de kritiek,” zei de New Yorker, vlak voordat Broken Glass naar New York kwam. Er is geen stuk van Miller op Broadway geweest sinds 1980, noteerde het blad. The Last Yankee werd twee jaar geleden off-Broadway gespeeld, in de Manhattan Theatre Club.

Misschien mogen ze hem niet, misschien ook is hij de profeet die in eigen land niet wordt gewaardeerd. Maar het is waar, Arthur Miller uit de wijk Brooklyn mag dan vaak op Broadway zijn geweest, lang bleef hij er nooit. Millers eerst Broadway-stuk, The Man who Had All the Luck, speelde in 1944 welgeteld vijf keer voordat het werd stopgezet. “Ik nam me voor nooit meer een toneelstuk te schrijven,” zei Miller vorige week op zijn jubileumviering van vijftig jaar toneelschrijven voor Broadway.

Broken Glass, dat eergisteren in première ging, gaat over een joodse vrouw die in de maand dat in Duitsland de Kristallnacht plaatsheeft, november 1938, verlamd raakt in haar huis in Brooklyn. Kennelijk voelt zij het leed dat de joden zal worden aangedaan al naderen en overvalt haar letterlijk de machteloosheid. Haar man daarentegen probeert juist zijn jood-zijn te ontkennen en ook voor het overige heeft hij weinig boodschap aan zijn vrouw. Hun huwelijk is al jaren klinisch dood. De titel van het stuk verwijst dan ook niet alleen naar wat er in het verre Europa gebeurt. De dokter die langskomt om de vrouw te behandelen, is ongevraagd gezinstherapeut.

De New York Post was van alle kranten nog het aardigst. Het prijst Miller om de vele raadsels en ambiguïteiten die hij in het stuk heeft gelegd. Net als in de andere bladen wordt het spel van Amy Irving, Ron Rifkin en David Dukes hogelijk geprezen. Het is in het algemeen opvallend dat geen enkele acteur bekritiseerd wordt. Ook Lauren Klein, Frances Conroy en George Martin krijgen alom lof. Dat het stuk toch tegenvalt, ligt kennelijk helemaal aan Miller. “Broken Glass lijkt meer een plot voor een toneelstuk dan een voltooid produkt,” schrijft de New York Daily News. Een andere tabloid, New York Newsday, vindt het stuk boeiend tot op één derde, maar verder is het gekunstelde psychologie van de koude grond. Volgens de krant blijkt Miller, ondanks het hem elders toegeschreven meesterschap, toch nog het verkeerde einde te hebben gekozen.

    • Lucas Ligtenberg