'Dit is historie, zei ik tegen mezelf '

DEN HAAG, 26 APRIL. Met kinderwagens, paraplu's, zonnebrillen en een blauw paspoort in de hand wachten tientallen mensen voor een zij-ingang van het Haagse Congresgebouw. Een jongen gaat de rij langs met reclamefolders over zijn huisgemaakte Zuidafrikaanse biltong. “Lekker joh, kun je nergens in Nederland krijgen”, prijst hij zijn waar aan.

De wachtenden zijn Zuidafrikaanse stemgerechtigden. Vandaag kunnen zij meedoen aan de eerste verkiezingen van hun land waaraan iedereen, van zwart tot blank, mag deelnemen. In Zuid-Afrika zelf wordt morgen en donderdag gestemd, in het buitenland vandaag zodat alle stemmen tegelijkertijd kunnen worden geteld. Overal elders worden de verkiezingen in de ambassade gehouden, maar in Nederland is gekozen voor het Congresgebouw. “Een neutralere plek”, aldus de voorzitter van het kiescomité Buni Matlanyane Sexwale.

Zo'n duizend Zuidafrikanen worden vandaag verwacht in het Haagse stemlokaal. Mensen die in Nederland wonen, maar vooral ook Zuidafrikanen die hier op vakantie zijn. Zoals R. van Niekerk, een zilvergrijze dame uit Pretoria die drie weken logeert bij vrienden in Wassenaar. “Het is heel belangrijk dat iedere Zuidafrikaan nu kan kiezen”, meent ze. “We hebben geaccepteerd dat de zwarten de verkiezingen winnen en hopen dat ze zich aan de belofte houden dat blank en zwart ook in de toekomst kunnen samenleven.”

De Zuidafrikaans dominee D. Schaap, die vijftig jaar in Zuid-Afrika woonde en sinds achttien maanden in Nederland verblijft, vertrok vanmorgen om zes uur uit Apeldoorn. Hij meent dat er na de verkiezingen veel zal veranderen in zijn land. “Op de lange termijn zal het ten goede zijn, maar aanvankelijk verwacht ik veel geweld”, aldus de dominee die zich overigens verbaasde over het grote aantal partijen dat hij op zijn kleurige stembiljet vond aangegeven. “Zo'n partij als de Kiss Party, dat is toch madness.”

Net als in Zuid-Afrika is het stemlokaal in Den Haag van zeven uur 's ochtends tot zeven uur vanavond geopend. Als eerste zou ambassadeur A.E. Nothnagel vanmorgen zijn stem uitbrengen maar hij liet onverwacht ANC-vertegenwoordiger Zolile Magugu voorgaan, omdat die vandaag voor het eerst mocht stemmen. “Toen ik in het hokje stond heb ik drie keer naar het stembiljet gekeken. Daarna zei ik tegen mezelf: dit is geschiedenis”, zegt Magugu later. “Vervolgens was ik zo gespannen dat ik dacht dat ik het stembiljet niet in de juiste bus had gedaan.”

Ook voorzitter Sexwale van het kiescomité brengt vandaag voor het eerst haar stem uit. “Kijk maar naar mijn huidskleur”, lacht ze. Ze voelt zich “opgewonden en opgelucht”, hoewel ze nog niet heeft gestemd. Vanaf vier uur vanmorgen was ze in touw en om tien uur had ze nog geen tijd gevonden om te stemmen. Sexwala vertelt dat in verband met het geweld dat in Zuid-Afrika aan de verkiezingen vooraf gaat ook in het Haagse Congresgebouw veiligheidsmaatregelen zijn genomen. “Maar low profile, om de mensen niet aan het schrikken te maken.”

Onder de wachtenden voor het stemlokaal zijn Zuidafrikanen die menen dat de ontwikkelingen in hun land te snel gaan. Een ouder echtpaar in de rij staat is “niet blij” met de veranderingen in hun land. “Daar zijn we toch een beetje te oud voor.”

Maar de meeste Zuidafrikanen, die soms een urenlange reis maakten uit Groningen of Heerlen om hun stem te kunnen uitbrengen, lijken voorstander van de verkiezingen voor iederen. “Dit is een nieuw begin voor ons land”, meent Y. Berga die bij haar dochter in Oss op vakantie is. Ook de biltong promotende Eddie Beer uit Enkhuizen vindt het “super dat iedereen mag meedoen. Ik hoop alleen dat er geen trouble komt.”