Clinton vol hoop dat ultimatum van vanavond aan Serviërs beter werkt

WASHINGTON, 26 APRIL. De Amerikaanse regering toonde zich gisteren vol goede hoop dat het ultimatum aan de Bosnische Serviërs dat vannacht om twee uur afloopt, beter zal werken dan afgelopen zaterdag. Toen immers weigerden de VN de NAVO toestemming te geven tot luchtaanvallen, terwijl de Serviërs na het verstrijken van het ultimatum Gorazde bleven bombarderen.

Clinton zei gisteren dat de NAVO en de Verenigde Naties nu op één lijn zitten bij hun Bosnië-beleid. “Ik denk dat we van hier af aan samen zijn”, zei Clinton. Hij vond de problemen van afgelopen zaterdag begrijpelijk. Amerikaanse en geallieerde functionarissen waren toen woedend op de VN-vertegenwoordigers die weigerden toestemming te geven voor luchtaanvallen, ondanks de schending van het NAVO-ultimatum door de Bosnische Serviërs bij Gorazde. De VN-strijdkrachten, zei Clinton gisteren, geloofden dat de Bosnische Serviërs wel wilden meewerken, maar commandoproblemen ondervonden.

“Daarom was het hun oordeel dat er uitstel moest zijn, hoewel er een ultimatum was”, zei hij. “Er was geen ruzie over de regels en condities, allen waren het eens over de feiten. We proberen allemaal iets te doen wat we nog niet eerder hebben gedaan - de NAVO voor de eerste keer in dienst stellen van handhaving van de vrede in Europa buiten het gebied van het NAVO-lidmaatschap, samen met de Verenigde Naties.”

Een hoge Amerikaanse functionaris in het Witte Huis zei dat er de laatste twee weken verbetering is gekomen in de snelheid waarmee binnen de VN beslissingen kunnen worden genomen. Het conflict ging dan ook niet over de procedure, maar er was verschil van mening. Hij zei dat het Servische artilleriebombardement na het verstrijken van het VN-ultimatum afgelopen zaterdag niet had mogen plaatsvinden maar dat hij het verschil van mening tussen de NAVO en de VN over luchtaanvallen “niet zou willen laten uitgroeien tot een grote kloof tussen ons en de Verenigde Naties”.

Hij was ook gerustgesteld toen de secretaris-generaal van de VN, Boutros-Ghali, afgelopen zaterdag bekend liet maken dat hij toestemming zou geven tot luchtaanvallen als de Serviërs niet verder zouden gaan met terugtrekken. “Die verklaring van Ghali vond ik zeer bemoedigend”, zei de functionaris.

De procedure voor luchtaanvallen blijft het zelfde als afgelopen week. Als VN-commandanten het onderling oneens zijn, beslist uiteindelijk Boutros-Ghali over de luchtaanvallen. Bij het aflopen van het ultimatum vorige week zat Boutros-Ghali in een vliegtuig, hetgeen de besluitvorming vertraagde. Eventuele luchtaanvallen blijven beperkt tot Servische doelen in Bosnië en zullen zich niet uitstrekken tot Servië, aldus de functionaris.

De hoge functionaris verwacht dat de Serviërs uiteindelijk naar de onderhandelingstafel zullen terugkeren “omdat ze hun territoriale winst beter kunnen ratificeren door onderhandelingen dan door militaire acties. Ik weet dat ze zich bezorgd maken over het welzijn van hun eigen volk. We hebben een goed moment om tot een regeling te komen. Het zou tragisch zijn als ze gevangen blijven in het valse geloof dat ze de zaak militair kunnen regelen.”

De woede van de Russische regering over geschonden afspraken zou de Bosnische Serviërs tot onderhandelen kunnen dwingen. Volgens de functionaris is de federatie tussen de Kroaten en moslims in Bosnië een belangrijke bouwsteen voor de vrede. “We zien geen tekenen dat het uit elkaar valt”, zei hij.

De functionaris zou nog steeds graag zien dat het wapenembargo tegen de moslims zou worden opgeheven. “Het embargo is altijd verkeerd geweest en het moet worden opgeheven”, zei hij. Toch brengt de Amerikaanse regering opheffing van het embargo ondanks herhaalde oproepen uit het Congres niet meer ter sprake bij de bondgenoten. “De nadruk van onze gesprekken heeft altijd gelegen op directe beslissingen en hoe de onderhandelingen op gang te krijgen.”

    • Maarten Huygen