Vervreemdend debat tussen stuurlui aan de wal

De FAFA-Showdancers deden erg hun best om het politieke debat in Carré tot een succes te maken. Maar hoe enthousiast de kort gerokte meisjes ook zwaaiden met gekleurde bollen, het debat tussen oud-politici Jan de Koning (CDA), Marcel van Dam (PvdA), Hans Wiegel (VVD) en Jan Terlouw (D66) werd niet spannend. Het werd hooguit gezellig. Het uitbundige gejoel van de opgetrommelde 'partijaanhang' onder leiding van de girls na bijna ieder statement benadrukte vooral de politieke vrijblijvendheid van de opmerkingen.

Het idee dat op papier kennelijk heel leuk had geleken, kwam in de praktijk niet van de grond. Natuurlijk kunnen oud-politici vrijer spreken dan de huidige lijsttrekkers, maar laat ze dan alsjeblieft niet de huidige verkiezingsprogramma's rechtvaardigen, want dan werkt de afstand tot de dagelijkse politiek alleen maar nadelig. De politieke veteranen raken dan net zo verstrikt in de details als de huidige politici, maar hun betogen zijn onwezenlijk en soms zelfs ongeïnteresseerd omdat ze niet verantwoordelijk zijn voor de nieuwste politieke plannetjes. Dan liever Brinkman en Kok.

Stuurlui aan de wal moet je laten tieren over de huidige schippers of laten vertellen over vroegere stoere zeereizen, maar je moet ze niet vragen om de huidige koers te verdedigen. Jan Terlouw kwam manmoedig op voor D66-plannen voor een gekozen minister-president, in antwoord op een aanval van Jan de Koning. Maar in werkelijkheid heeft de oud-D66-leider altijd bar weinig gezien in de staatkundige idealen van D66. Wat een politiek debat had moeten worden werd daardoor vooral een vervreemdend theaterstuk voor vier oudere heren, onderbroken door popmuziek en onbenullig gejoel.

Het dieptepunt werd bereikt toen Wiegel in alle eerlijkheid zei dat hij het ook helemaal niet eens was met het VVD-programma inzake de energieheffing. “Een ordinaire belastingverhoging”, vond de oud-VVD-leider. “Maar ja, ik heb het programma niet geschreven, ik ga daar niet over”. “Maar we zitten hier om het verkiezingsprogramma te verdedigen”, probeerde Marcel van Dam nog. “Dan hadden ze mij niet uit moeten nodigen”, antwoordde Wiegel. En even dacht ik dat hij zou opstaan en weggaan. Maar nee. Als een echte politicus ('dit heeft u mij niet horen zeggen!') zei Wiegel alleen nog dat Van Dam niet de volstrekt logische conclusie mocht trekken dat de oud-VVD-leider kennelijk vond dat het huidige VVD-programma een ordinaire belastingverhoging bevatte. En dat was het dan. Volgend onderwerpje. En zo ging het verder. Tijdens een van de muzikale intermezzo's liet de drummer een van zijn stokjes vallen en stond op om hem op te rapen, terwijl de drums gewoon door bleven klinken: alles play-back. Misschien hadden ze Wiegel ook moeten nasynchroniseren.

Als het om concrete politiek gaat hebben de opmerkingen van de oudgedienden weinig waarde. Wat schieten we ermee op dat Jan de Koning vindt dat de er nog best wat langer over de Betuwelijn kan worden vergaderd? De kiezer wil weten wat Brinkman ervan vindt. En dat Terlouw 'gezonde en sterke' werklozen wil verplichten sociaal nuttig werk te verrichten, is interessant. Maar wat vindt Van Mierlo daarvan? Om dieper op de ideeën in te gaan was geen tijd, het ging alleen om statements. Alleen Marcel van Dam was als mede-auteur direct verantwoordelijk voor het verkiezingsprogramma van zijn partij, maar de andere 'debaters' hadden weinig behoefte om zijn retorische trucs te ontmaskeren.

Los van die verkiezingsprogramma's had een discussie over politieke tactiek in het algemeen en over de verschillen tussen vroeger en nu waarschijnlijk heel wat interessanter geweest. Jan Terlouw (terug uit de politieke woestijn) kreeg bijvoorbeeld nu nauwelijks de kans om te laten zien wie en wat hij eigenlijk is: het symbool van D66 zònder Van Mierlo.

In de VPRO-gids verdedigde presentator Paul Witteman de keuze voor de oud-gedienden met de opmerking dat deze politieke 'krasse knarren' betere sprekers zijn dan de huidige politieke leiders. Maar waarom dan eigenlijk geen vier echte, goed voorbereide acteurs uitgenodigd om op hardnekkige wijze de politieke partijen te verdedigen? Desnoods met levensechte maskers op en met Paul de Leeuw als discussieleider. Dat was pas echt vermaak geweest, en de stemgerechtigde kijker had er waarschijnlijk voor 3 mei veel meer relevante politieke informatie uit opgediept dan nu.

    • Hendrik Spiering