Tijdtafel Z-Afrika

1652: Jan van Riebeeck zet voet aan wal in de Kaap. De Verenigde Oostindische Campagnie (VOC) vestigt een bevoorradingsstation in de Kaapprovincie.

1814: Op het Congres van Wenen wordt bepaald dat Groot-Brittannië het bestuur van Zuid-Afrika overneemt van de Nederlanders.

1820-1843: Britse immigranten vestigen zich in de Oostkaap. De Boeren weigeren zich onder Brits bestuur te laten stellen en maken de Grote Trek naar het binnenland van Zuid-Afrika.

1850-1854: Groot-Brittannië erkent de onafhankelijkheid van de door de Boeren gestichte staten Transvaal en Oranje Vrijstaat.

1899-1902: Na de Boerenoorlogen verliezen Transvaal en Oranje Vrijstaat hun onafhankelijkheid en worden Britse kroonkolonies.

1910: De Unie van Zuid-Afrika wordt opgericht. Het land wordt een zichzelf-besturend 'dominion'. Louis Botha wordt de eerste Zuidafrikaanse premier, zwarten krijgen geen politieke rechten.

1912: Het Afrikaanse Inheemse Nationaal Congres (vanaf 1923: Afrikaans Nationaal Congres) wordt opgericht.

1913: De Native Land Act verdeelt het land in blanke en zwarte gebieden; de zwarte meerderheid krijgt 13 procent van de grond. De wet, aangenomen met goedkeuring van de Britse regering, wordt een van de hoekstenen van de latere apartheid.

1936: De blanke 'Afrikaanse Bond vir Rassestudie' introduceert de term 'apartheid'.

1948: De Nationale Partij (NP) wint de blanke verkiezingen. Het apartheidssysteem krijgt wettelijk vorm: the Population Registration Act deelt alle Zuidafrikanen in op grond van ras. Gemengde huwelijken worden verboden. Woonwijken en scholen worden opnieuw ingedeeld naar met ras.

1956: De 38-jarige advocaat en ANC-activist Nelson Mandela wordt samen met ANC-voorzitter Albert Lutuli en 154 anderen gearresteerd op beschuldiging van hoogverraad. Ze worden na een lang proces vrijgesproken.

1960: De politie opent het vuur op zwarte demonstranten in Sharpeville en doodt 67 mensen. De regering verbiedt het ANC en andere zwarte organisaties.

1961: Zuid-Afrika verlaat het Gemenebest; de gewapende vleugel van het ANC begint een geweldscampagne.

1964: Acht leiders van de anti-apartheidbeweging, onder wie Nelson Mandela en Walter Sisulu, worden tot levenslang veroordeeld wegens sabotagedaden.

1974: De Verenigde Naties trekken de geloofsbrieven van de Zuidafrikaanse delegatie in.

1976-1981: Zuid-Afrika verleent 'onafhankelijkheid' aan de thuislanden Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei.

1984: Een nieuwe Zuidafrikaanse grondwet geeft kleurlingen en Zuidafrikanen van Aziatische afkomst enige politieke rechten, maar de zwarte meerderheid niet.

1986: Het verzet tegen de apartheid neemt toe, de regering kondigt de noodtoestand af.

1989: Frederik de Klerk volgt Pieter Botha op als president, en kondigt aan het apartheidssysteem te willen hervormen.

1990-1991: Mandela wordt samen met andere politieke gevangenen vrijgelaten. De noodtoestand wordt afgeschaft, de voornaamste apartheidswetten ingetrokken en het ANC gelegaliseerd. De Klerk en Mandela beginnen onderhandelingen over een nieuwe grondwet.

1992, 17 maart: In een referendum spreken de blanken zich uit voor continuering van de onderhandelingen om zo de apartheid te beëindigen.

23 juni: Het ANC trekt zich tijdelijk terug uit de onderhandelingen met de regering na het bloedbad in Boipatong, waarbij 42 ANC-aanhangers door onbekenden worden gedood.

1993, 1 april: ANC en regering hervatten de onderhandelingen.

2 juli: ANC en regering roepen 27 april 1994 uit tot de datum voor de eerste vrije algemene verkiezingen. De Inkatha Vrijheids Partij (die voornamelijk uit Zoeloes bestaat) en de extreem-rechtse blanke Konservatieve Partij kondigen aan de verkiezingen te zullen boycotten.

23 september: Oprichting van de Uitvoerende Overgangsraad, die, gedomineerd door de regering en het ANC, het land tot de verkiezingen zal besturen.

15 oktober: De Klerk en Mandela krijgen gezamenlijk de Nobelprijs voor de Vrede.

22 december: Het Zuidafrikaanse parlement keurt een nieuwe interim-grondwet goed, die tot 1999 van kracht zal zijn.

1994, 5 maart: Het blanke extreem-rechtse Vrijheidsfront van Generaal Viljoen schrijft zich in voor de verkiezingen.

11 maart: Na een volksopstand in het thuisland Bophuthatswana neemt de Zuidafrikaanse regering de macht daar over.

31 maart: De Klerk roept de noodtoestand uit in de provincie Natal, waar bij gevechten tussen de Inkatha Vrijheidspartij en het ANC steeds meer doden vallen.

19 april: Inkatha-leider Mangosothu Buthelezi kondigt aan dat zijn partij toch aan de verkiezingen zal meedoen.

21 april: De extreem-rechtse Konservatieve Partij blijft bij haar besluit om de verkiezingen te boycotten.

26-28 april: Verkiezingen in Zuid-Afrika.

Bij menigeen heerst het gevoel te worden 'geplukt'. Onder hen is A. Ouwens (55) in Ridderkerk-Oost. “Bij de PvdA zeggen ze altijd dat ze voor de arbeiders zijn, maar nu zit ook die partij aan ons te trekken. Kijk maar naar de Ziektewet en de WAO, het is allemaal inleveren geblazen. Het zijn moeilijke tijden, maar dit gaat te ver.” Ouwens is kraanmachinist en hij heeft negen jaar suikerziekte. Hij had in de WAO gekund, maar wilde werken. Nu heeft hij spijt. Hij zou nog maar 70 procent van zijn basisloon krijgen. “Dus sukkel ik naar de VUT toe. Maar is die er straks nog wel? Je hebt er jaren voor betaald, nu moet je afwachten of je er profijt van hebt.”