Laatste stukje Spangen

Jacques Wallage heeft nog iets uit te leggen in Rotterdam. 'Wallage geeft Delfshaven op', kopten de kranten in februari. De kroonprins van de PvdA had in het kader van de raadsverkiezingen een markt bezocht en daar een proeve gekregen van het botte racisme van sommige 'oude Rotterdammers'. “Eruit gooien, dat zootje allochtonen. Levend of dood”, snauwde een marktkoopman de staatssecretaris toe. De geschokte Wallage zou even later een journalist hebben toevertrouwd dat de politiek “Een wijk als Delfshaven niet meer kan managen.” “De verbetenheid van de autochtone Nederlanders hier, het openlijke racisme. Daar helpt niets meer tegen.”

Wallage was vrijdag terug in Delfshaven, een Rotterdamse deelgemeente die onder meer de wijken het Nieuwe Westen, Middelland, Bospolder-Tussendijken en Spangen omvat. Natuurlijk, zo blijkt in café Firma van der Eerden, is hij fout geciteerd. Hij had willen zeggen dat hij onder de Centrumdemocraten twee groepen onderscheidde, een harde kern en een veel grotere groep proteststemmers. Die echte racisten, die zijn “door de politiek niet meer te managen”, zo had Wallage bedoeld. De journalist in kwestie had dat gelijk maar tot de hele Delfshaven uitgebreid. “Maar de PvdA zal Delfshaven nooit opgeven, ze zal er de komende vier jaar juist extra in investeren”, belooft Wallage. Met extra geld voor scholen en voor woningen, “aanknopingspunten waarmee we samen verder kunnen.”

Rotterdam heeft sinds 3 maart de twijfelachtige eer het hoogste percentage CD-stemmers van Nederland te hebben. De eerste zitting van de nieuwe raad zit er inmiddels op. Het zesmansblok van extreem-rechts hield zich stil, op CP'86-raadslid Freling na, die in een militaristisch ogend shirt in zijn bankje plaatsnam. De PvdA heeft opnieuw vier jaar de tijd om de extreem-rechtse tijdbom onklaar te maken. Men denkt het antwoord inmiddels te hebben gevonden met een 'Deltaplan' voor de oude wijken, zoals burgemeester Peper het in zijn nieuwjaarsrede noemde, daarmee associaties wekkend van golven van sociale onvrede die door de dijken van de Nederlandse verzorgingstaat breken. Het nieuwe Rotterdamse college stelt 120 miljoen beschikbaar voor werk en veiligheid. En ook Wallage wil wel toezeggen dat er Den Haag extra geld naar de oude wijken wordt gesluisd. Maar belangrijker is dat ook de 'sociale samenhang' terugkeert. “Vroeger maakte men hier zelf de regels. Nu woont iedereen op zijn eigen eilandje”, denkt Wallage.

Café Doelpunt in Spangen is zo'n eilandje, waar voor de PvdA weinig te redden valt. Lijsttrekker Simons probeerde het nog in februari, vergezeld door kastelein Rinus Vis van het naburige café Het Kasteel. “Ik ging mee als bodyguard, het is toch een beetje het hol van de leeuw”, zegt Vis, die met zijn kogelronde buik en baardje oogt als een Spangense Jan Schaefer. Maar ook Simons kreeg geen vat op de laatsten der Spangenaren, die hier verbitterd rond de tap samenscholen. De PvdA, daarop zal hij nooit meer stemmen, zegt een stamgast, die Janmaat binnen enkele jaren premier ziet worden. En Sparta is ook kapot gemaakt door de allochtonen, de oude supporters zijn verhuisd naar Ridderkerk of Ommoord. Kastelein Van Heerik vindt dat zijn café “overwegend blank” moet blijven. Anders haal je problemen in huis. Laatst bijvoorbeeld, toen zomaar drie 'zwarten' aan een tafeltje gingen zitten om “onze vrouwen met hun ogen uit te kleden”: “Dat werd dus echt rammen, de halve buurt deed mee.” Van Heeriks ogen glimmen bij deze dierbare herinnering. Zo wordt het laatste stukje eigen Spangen tot de laatste snik verdedigd.

Rinus Vis denkt van de winst van extreem-rechts het zijne. “Ik zie er een voordeel in”, zegt hij. “Zonder die rottigheid zal je zien hoe snel ze in Den Haag de oude wijken weer vergeten.”