Nederland is vol, vinden veel kiezers

ROTTERDAM, 23 APRIL. Nederland is vol. Dit thema domineert het gedachtengoed van de Nederlandse kiezers. In het land is geen plaats voor nog meer asielzoekers. Racistische argumenten worden daarbij nauwelijks aangevoerd, hoofdzakelijk economische.

Dit is het belangrijkste geluid dat dertig verslaggevers van NRC Handelsblad te horen kregen bij ruim vijfhonderd vraaggesprekken met kiezers afgelopen maandag in Nederland. Weinig ondervraagden gaven daarbij aan een hekel te hebben aan buitenlanders. Meestal wordt een direct verband gelegd tussen bezuinigingen, stijgende werkloosheid, lagere uitkeringen, schaarse woningen, en de 'buitenlanders', die er debet aan zouden zijn.

Om verder te gaan dan de kale opiniepeilingen werden afgelopen maandag dertig door het Centraal Bureau voor de Statistiek geselecteerde buurten bezocht, die samen een goede afspiegeling van Nederland vormen. In totaal werden 527 mensen geïnterviewd: over hun stemgedrag en de argumenten daarvoor, over de in hun ogen belangrijkste problemen van het land en wat 'de politiek' daaraan doet.

Van de ondervraagden noemde 35 procent spontaan 'buitenlanders' als belangrijkste probleem van het land. Op aanzienlijke afstand volgden 'werkloosheid' en 'AOW', die elk door ruim 15 procent werden genoemd. De aangekondigde bezuinigingen op de AOW en andere ouderenvoorzieningen hebben veel kwaad bloed gezet. De kiezers zien 'criminaliteit' als een minder belangrijk probleem dan politici veelal denken: 10 procent noemde dit onderwerp spontaan als belangrijk probleem. Onderwerpen als 'sociale zekerheid', 'discriminatie' en 'milieu' bleven daarbij nog achter. Ze werden door vijf à tien procent van de ondervraagden genoemd.

Uit de gesprekken bleek dat ongeveer 30 procent van degenen die wel willen gaan stemmen nog geen definitieve keuze voor een partij heeft bepaald. Bij hen die hun keuze al wel hebben gemaakt is de PvdA het populairst, op de voet gevolgd door het CDA en de VVD. Als we de resultaten als representatief beschouwen, mogen zij in elk geval rekenen op 25, respectievelijk 24 en 22 zetels. Bij de kiezers die het al zeker weten vallen er voor D66 slechts 15 zetels te halen.

Bij de zwevende kiezers is D66 daarentegen verreweg het populairst. Als ieder die zegt misschien op D66 te stemmen dat werkelijk doet, scoort de partij ruim boven de dertig zetels. De uitslag voor deze partij is daarmee zeer ongewis. Van zwevende kiezers kan het CDA nog maximaal 12 zetels binnenhalen, de PvdA 19 en de VVD 15.