Geëmigreerde Rus verdacht van smokkel avant-gardekunst

AMSTERDAM, 23 APRIL. De Russische douane heeft beslag gelegd op een verzameling zeer kostbare, twintigste-eeuwse literaire documenten die illegaal uit Rusland dreigden te worden uitgevoerd. Het betreft manuscripten van de dichter Osip Mandelstam, brieven van Anna Achmatova en een deel van het archief van de futuristische dichter Viktor Chlebnikov. Eigenaar van deze documenten is de Russische literatuur- en kunstkenner Nikolaj Chardzjijev (90), die sinds eind vorig jaar met zijn vrouw in Nederland woont.

Dit meldt de Russische krant Izvestija deze week. Chardzjijev wil zijn collectie naar Nederland laten overbrengen. Hij wordt ervan verdacht, zo schrijft de krant verder, eind vorig jaar al 50 kunstwerken uit zijn privé-verzameling in Moskou naar het Westen te hebben gesmokkeld. Het gaat om schilderijen van Kazimir Malevitsj, Mikhaïl Larionov en andere twintigste-eeuwse Russische avantgardisten.

Het Ministerie van Cultuur in Rusland heeft vorig jaar bepaald dat Russische kunstwerken van voor 1945 niet zonder officiële toestemming het land mogen verlaten. Voor de illegale uitvoer heeft Chardzjijev waarschijnlijk vier Malevitsjen aan tussenpersonen moeten afstaan.

De Izvestija spreekt van een 'smokkeloperatie zonder precedenten, waar een grote groep mensen bij betrokken is.' Het bejaarde echtpaar Chardzjijev houdt zich op het moment schuil in Amsterdam. Waar de kunstwerken zijn, is evenmin bekend, maar de Izvestija vermoedt in Duitsland of Zwitserland.