Voetbalbond verliezer bij WK-succes Oranje

UTRECHT, 22 APRIL. Hoe verder het Nederlands elftal komt op het WK, hoe meer de spelers verdienen, hoe minder de voetbalbond overhoudt aan het optreden in wat de Amerikanen noemen The greatest show ever. Mocht Oranje de finale halen, dan blijven de opbrengsten van de KNVB beperkt tot een ton. Wordt het team van Dick Advocaat net als in 1990 reeds in de achtste finales de weg versperd, dan rest er een positief saldo van ruim een miljoen gulden. Dat verschil wordt veroorzaakt door de premies voor de spelers. Vanaf de halve finale gaat de KNVB rekenen vanaf een ton. Een vierde plaats is voor elke speler goed voor 125.000 gulden, de derde plek levert 150.000 gulden op, vice-wereldkampioen 175.000 en de wereldtitel 200.000 gulden, incusief de premie van de kledingsponsor. De laatste twee wedstrijden tot en met de finale kost de KNVB 1,2 miljoen gulden.

De koele cijfertjes in het mapje dat penningmeester Theo Aalbers voor zich heeft liggen, zijn zorgvuldig afgewogen. De WK-begroting van 10,5 miljoen gulden is acht keer nagerekend. Voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast, te meer daar er vier jaar geleden een hoop commotie ontstond over de financiele afwikkeling van het mondiale toernooi in Italie. Het sectiebestuur-Van der Louw struikelde toen op een verlies van 25.000 gulden. Het evenement was tot en met de eindafrekening een ramp. Met name de kaartenchaos in Zeist veroorzaakte een inkomstenderving van tonnen. Het huidige sectiebestuur-Staatsen wil uiteraard voorkomen dat het zich ook de kritiek van de clubs op de hals haalt.

Toch blijkt dat vier jaar later de opbrengsten eveneens aan de karige kant kunnen zijn. Theo Aalbers, de schatbewaarder van het sectiebestuur betaald voetbal: “We komen in ieder geval uit op een begroting zonder verlies. Hoewel je altijd rekening moet houden met een afwijking van een procent en dat is op 10,5 miljoen dus een ton. Verder geeft het natuurlijk een geweldige exposure als je wereldkampioen zou worden. Op lange termijn ga je dan wel veel verdienen. Na het EK van '96 ben je bijvoorbeeld twee jaar vrij en kun je lucratieve wedstrijden spelen.”

Elk deelnemend land krijgt van de FIFA een vergoeding van 8,5 ton, dit kan bij het halen van de finale oplopen tot ongeveer 6,5 miljoen. “Dat valt wat tegen”, meent Aalbers. “Het is net zoveel als de UEFA betaalde op het EK in Zweden van '92. Wij gingen uit van een miljoen mark. Dat scheelt toch twee ton per wedstrijd. Als ik al die honderden miljoenen aan inkomsten zie aan reclamecontracten en tv-rechten, daar moet toch veel meer van overblijven? Tijdens de workshop onlangs in de Verenigde Staten stelde niemand daar vragen over. Ik had de begroting weleens willen zien. Maar het is in dit wereldje niet gebruikelijk om dat te eisen.”

De KNVB incasseert in eigen land voor het WK 2,4 miljoen gulden aan opbrengsten uit sponsoring. Opgesplitst in 1,2 miljoen voor de zogenaamde 'sponsorkoppen' van de bestaande geldschieters en hetzelfde bedrag aan merchandising. Daarnaast levert de oefencampagne tegen Schotland, Hongarije en Canada een netto-opbrengst op van anderhalf miljoen gulden. Daar zullen de kosten van het trainingskamp in hotel Huis ter Duin in Noordwijk nog vanaf worden getrokken. Incidentele WK-sponsors zijn bewust buiten de deur gehouden. Woordvoerder Harm Rozie: “Wij vinden de duurzame relatie met onze vaste partners belangrijker dan evenementensponsoring. Als er gepiekt wordt, moeten zij ervan kunnen profiteren. Vlak voor het WK zullen we nog met een krachtige en korte actie komen, zoals met een advertentiecampagne in de WK-bijlages van de kranten.”

Het al even beroemde als beruchte leeuwtje 'Dutchy' wordt in de strijd geworpen om de aandacht af te leiden van bedrijven die buiten de KNVB om toch reclame maken met Oranje en het WK. In eerste aanleg is dat al gelukt met enkele dreigende rechtszittingen over de licentierechten van de naam Dutchy. Twee keer trof de voetbalbond een schikking. Volgens Rozie zijn daarmee geen grote bedragen gemoeid. “Scapino heeft zich redelijk opgesteld. Er zijn met de vergoeding wat immateriele zaken gemoeid, zoals bordreclame. Over vijf jaar uitgesmeerd, de looptijd van het project, kan dat de KNVB hoogstens anderhalve ton kosten. EuroSign nam genoegen met een eenmalige vergoeding van tienduizend gulden.” Ondertussen profiteert Dutchy van de WK-koorts. Het leeuwtje prijkt al op vijftig artikelen, voor 25 anderen wordt nog onderhandeld. Er komen miljoenen pakken oranje Dutchy-vla, Albert Heijn zal 300.000 pluche Dutchy's op de planken zetten, en er zijn liefst meer dan een miljoen Dutchy-speldjes afgezet in de tussenhandel. Een curiositeit vormt ook de Dutchy-tram die het Gemeentelijk Vervoer Bedrijf van Amsterdam gratis heeft aangeboden?

Theo Aalbers kan zich niet voorstellen dat een andere opstelling van de KNVB meer reclame-inkomsten had opgeleverd. “Daar ben ik somber over. In Amerika kun je de sponsors weinig bieden. Alleen op het trainingspak en op de boarding rondom het trainingsveld is er nog ruimte voor reclame-uitingen. Daarom is hetgoed dat we hebben gekozen voor de bestaande sponsors want die hadden ons ook gesteund als we het WK niet hadden gehaald.”

bpbpAalbers gaf zijn voorzittersfunctie bij FC Utrecht op om zich geheel te wijden aan de taak van penningmeester in het sectiebestuur. En dat onbezoldigde baantje vindt hij nog steeds “hartstikke leuk”. Maar de Cruijff-affaire bracht ook de lijvige bankdirecteur in het nauw. Met gemengde gevoelens kijkt hij op die zaak terug. “Als voetbalman heb ik het betreurd dat het zo gelopen is. Op dat moment was ik er zeker niet blij mee dat de onderhandelingen vastliepen. We waren ingesteld op een WK met Cruijff. En we zadelden Dick Advocaat op met een klus waarop hij niet had gerekend. Ik heb mijn zegje daarover gedaan. Desondanks heb ik ook volledig ingestemd met het besluit om niet verder te praten met Cruijff en daar sta ik nog steeds achter. Met Cruijff als bondscoach waren we met een fors negatief saldo geeindigd. Ja, meer dan een miljoen. De WK-xp begroting had er in ieder geval een stuk negatiever uitgezien.”

xpBij Aalbers heeft zwaar gewogen dat Cruijff uitstel vroeg tot eind januari, waardoor hij vanaf 19 december niet verder kon met zijn WK-begroting, en het feit dat de belangen van de contractpartners door de persoonlijke commerciele eisen van de Barcelona-trainer in het geding kwamen. “Onze kledingsponsor Lotto heeft de KNVB nooit gedreigd met een schadeclaim. We hebben juristen laten uitzoeken wat de mogelijke gevolgen waren. Zij kwamen op meerdere schadeclaims. Dat maakte het onverantwoord. Het was overigens niet alleen een geldkwestie. De voorzitter heeft het wel in zijn besluit meegenomen. Het professionele apparaat speelde ook nog een rol, en een aantal andere zaken. Maar het is zeker niet zo geweest dat ik Cruijffs honorarium niet wilde betalen. Op het technische gebeuren moet je niet bezuinigen, vind ik. Dat is je core-business.”

In het verlengde van de Cruijff-affaire meenden sommigen een conflict te bespeuren tussen Aalbers en Cees Wolzak, de directeur betaald voetbal van de KNVB, die bruist van plannen waar een duur prijskaartje aanhangt. Aalbers openhartig: “Er was geen sprake van een hoog oplopende ruzie. Er waren een paar meningsverschillen zoals in iedere organisatie en die hebben we uitgesproken. Zand erover. Het is ook een kwestie van een gewenningsproces. Misschien zitten we als bestuur wel te dicht op het professionele apparaat. Als pennningmeester streef ik ernaar, de structurele kosten van de organisatie zo laag mogelijk te houden. Soms bestaat het gevaar dat dure, eenmalig bedoelde projecten structureel worden en dat kan een verschil van inzicht opleveren.”