Lokale omroep speelt grote rol in verkiezingscampagne

De campagnes van de politieke partijen zijn in volle gang. De budgetten gaan vooral naar reclame. Huisbezoek is uit, en plaatselijke media staan in de belangstelling.

DEN HAAG, 22 april. De verkiezingscampagne wordt steeds doelgerichter gevoerd. Het deur-aan-deur aanbellen om de kiezer te overtuigen - het zogenoemde canvassen - heeft grotendeels afgedaan. De kiezer is, zeker 's avonds, steeds minder van ongewenst bezoek gecharmeerd.

De hedendaagse campagne stuurt de politici per bus het land in, waarbij volgens strak geregisseerde draaiboeken hier een school, daar een bedrijf, ziekenhuis of crèche wordt aangedaan. Het is snel, kort en oppervlakkig, maar het bereikt veel kiezers, zoals CDA-lijsttrekker Brinkman met zijn drie weken durende bustournee door het hele land demonstreert.

De campagnes worden misschien wel moderner, maar niet duurder. Politieke partijen hebben als gevolg van teruglopende ledentallen te maken met minder inkomsten. Ze zijn in belangrijke mate afhankelijk van 'bedelacties' onder leden. Zo heeft het CDA een budget van 2 miljoen gulden voor de drie campagnes (gemeenteraden, Tweede Kamer en Europees Parlement) die dit jaar worden gevoerd. GroenLinks beschikt over 1,4 miljoen, evenveel als de Partij van de Arbeid, de VVD voert campagne voor 1,3 miljoen en D66, de grootste groeier, moet rondkomen van het kleinste budget: 7 ton.

Een groot deel van de campagnebudgetten gaat op aan reclame. Zo werft het CDA de laatste twee weken met - kostbare - paginagrote advertenties in de landelijke dabladen. D66 doet het anders, die partij adverteert vooral in de regionale pers en dan vooral in die regio's waar de campagnekaravaan van de Democraten neerstrijkt. Voor gerichte publiciteit in de landelijke media heeft de partij nauwelijks geld over. Bovendien hebben de partijen, en dat is nieuw, de lokale en regionale omroepen ontdekt. Bijna dagelijks gaan lijsttrekkers ergens in het land voor de radio-microfoon in op telefonische vragen van de luisteraars. De partijen denken dat lokale zenders een hoger bereik hebben dan andere media. D. Istha, media-adviseur van PvdA-lijsttrekker Kok spreekt in dit verband over “een diepe penetratie.”

De PvdA positioneert de campagne geheel rond lijsttrekker Kok. Het PvdA-affiche met de slogan 'Kies Kok' verscheen al vorige maand in grote oplage in het straatbeeld. De PvdA-campagne moet een “hoogstaand maatschappelijk” karakter hebben, aldus partijvoorzitter F. Rottenberg, die voorafgaand aan de campagne zei dat “er dus geen stoet hoogwaardigheidsbekleders te zien zal zijn die neurotisch door het land trekt”. Wel laat partijleider Kok zich in zijn rondgang door het land bijstaan door 'bekende Nederlanders', die zich voor de sociaal-democratie uitspreken. Klap op de vuurpijl vormt een manifestatie op 1 mei waar Kok een deel van zijn inmiddels beroemde marathon werkelijk gaat lopen, bijgestaan door Feyenoord-coach Willem van Hanegem.

Sinds de ineenstorting van het CDA heeft de VVD de leus 'Maak van de VVD de sterke nummer twee' drastisch herzien. De nieuwe slagzin luidt: 'Maak van de VVD, en wel meteen, een sterke nummer een'. De VVD richt de campagne op Bolkestein. De vorm van de campagnebijeenkomsten leunt sterk op de showcultuur zoals die is ontwikkeld in de Aalsmeerse studio's van Endemol. Er is een flitsende talkshow, geleid door een ingehuurde journalist, waarin Tweede Kamerleden Terpstra, Linschoten, Dijkstal en Jorritsma optreden. Er is dansmuziek van de groep Instant Replay en een imitatie van het wekelijkse gesprek met de minister-president waarin Bolkestein zich laat interviewen.

De PvdA richt zich uitdrukkelijk op de steden, de thema's zijn bekend want bij alle partijen ongeveer gelijk: werk, milieu, ouderen en veiligheid. “We willen geen Sheffield,” zegt voorzitter Rottenberg verwijzend naar een desastreuze massale manifestatie van de Britse Labourparty onder Neil Kinnock. “De mensen dachten: die socialisten gaan de macht overnemen. Dat triomfalistische is overigens ook de fout die het CDA op zijn congres in januari in Rotterdam gemaakt heeft.” Sleutelwoord voor de PvdA in deze campagne is dan ook bescheidenheid, dat is “passend bij wat we achter de rug hebben”. Inmiddels hamert ook waarnemend CDA-voorzitter T. Lodders tijdens manifestaties op ditzelfde aambeeld.