Vertrek Pelikan verbijstert Ravenstein

RAVENSTEIN, 21 APRIL. Buiten de vestingmuren van het Brabantse stadje Ravenstein ligt de fabriek van Pelikan Production Nederland. Omdat ze er pas twee jaar geleden neerstreek en er overwegend werknemers meekwamen uit de gesloten vestigingen in het Gelderse Zevenaar en het Brabantse Nieuwkuijk is ze in Ravenstein nog altijd enigszins een vreemde eend in de bijt.

Maar daarom is de teleurstelling bij de gemeente over de vorige week bekend geworden sluitingsplannen er niet minder om. “Hoewel het aantal Ravensteinse werknemers nog niet zo groot is”, zegt W. van Hoogstraten, hoofd van de afdeling burgerzaken van Ravestein, “dachten we er een behoorlijk stuk werkgelegenheid voor de toekomst mee te hebben binnengehaald. Pelikan was meteen onze grootste werkgever. Daarom is het des te onthutsender als je mooie toekomstdromen zo plotseling in rook ziet opgaan”.

Nog groter is de teleurstelling onder de 170 medewerkers. Die krijgen, als er geen redders komen, eind van dit jaar hun ontslag. Met man en macht hadden ze zich twee jaar geleden ingespannen om de concentratie van de activiteiten in Ravenstein te laten slagen. Die concentratie had trouwens al aan 200 mensen, voornamelijk in Zevenaar, hun baan gekost. Dankzij de inspanning van de overgeblevenen was er in zeer korte tijd een volledige turnaround gekomen, zoals directeur E. de Boer zegt. “Binnen de kortste keren hadden we de kwaliteitsproblemen door de verhuizing weggewerkt. De motivatie onder de mensen was uitstekend”. “Dag en nacht”, zeggen voorzitter W. Ruyken en vice-voorzitter F. Goes van de Ondernemingsraad, “hebben we ons de benen uit het lijf gelopen. Dit is het loon van onze inspanningen”.

Twee jaar geleden kocht Pelikan voor 10 miljoen gulden de bedrijfsgebouwen, waarin tot dan toe de BMW-importeur had gezeten . Voor 4 tot 5 miljoen gulden werden de gebouwen aangepast. Pelikan in Ravenstein maakt onder meer lijmstiften, stempelkussens, correctievloeistof om fouten in typewerk te verbeteren, waskrijtjes voor kinderen, boetseerklei, viltstiften, rollerballs en vul-, bal-, en calligrafeerpennen.

In een album bij de receptie zitten foto's die herinneren aan “het nieuwe begin”. Men ziet de opgetogen gezichten van de werknemers. De directie van het moederbedrijf Pelikan Holding A.G. in het Zwitserse Zug had tijdens de opening langs de wanden van de produktiehallen in een 'stappenplan' de toekomst voor de Ravensteinse vestiging uitgestippeld. Die leek zorgeloos. In 1991 nog was er volgens Goes, die hoofd inkoop is, in de Ravensteinse vestiging op een omzet van 85 miljoen gulden een winst gemaakt van 7 miljoen gulden. In 1992 liep de winst echter terug tot 100.000 gulden. In 1993 leed de hele Pelikangroep daarentegen een verlies van 70 miljoen gulden. In Ravenstein daalde de omzet tot 57 miljoen gulden. Vooral de loonkosten zouden de holding parten zijn gaan spelen.

“Dat is het verhaaltje dat wordt opgehangen”, aldus Ruyken en Goes, “maar dat maakt niemand ons wijs, gezien de enorme winsten die in de jaren ervoor werden gemaakt.”

Pag.22: Ondernemingsraad Pelikan wil 'knokken voor overname'

De oorzaak van de problemen ligt volgens de beide OR-leden niet bij de loonkosten, maar ergens anders. “Door een reorganisatie werd hier de produktie van cassettes voor inktlinten weggehaald en overgebracht naar Duitsland en Schotland. De Zwitsers beloofden ons daarvoor in de plaats andere produktieactiviteiten, maar die zijn er niet gekomen. De hoofdirectie is dan ook ten volle verantwoordelijk voor de toestand waarin we nu zijn beland. Ze beloofde ons gouden bergen en nu zitten we dus in een diep dal”, aldus Goes en Ruyken.

Directeur De Boer bevestigt deze lezing grotendeels. Maar, zegt hij, inmiddels waren de financiële omstandigheden verslechterd en was er een nieuwe (Zwitserse) hoofddirecteur aangetreden, overigens de derde in drie jaar tijd. Dat is dr. L. Neumeyer. Hij deed de beloften aan Pelikan in Ravenstein ongedaan. Hij is de man wiens opdracht het is de Pelikangroep gezond te maken.

De groep heeft onder meer vestigingen in Bottfeld (Hannover) en het eveneens Westduitse Vöhrun. Van de 6.200 arbeidsplaatsen moeten er 2.500 verdwijnen. Dat zal gedeeltelijk gebeuren door het niet opvangen van het natuurlijk verloop. Maar voor de 1.100 medewerkers in de vestiging in Bottfeld en de 170 in Ravenstein zou er niets anders opzitten dan gedwongen ontslag. “Het Nederlandse produktiebedrijf wordt gesloten om mee te helpen de door de marktsituatie veroorzaakte overcapaciteiten in de diverse produktie-eenheden van de Pelikangroep in Europa op te heffen”, aldus een persbericht.

Maar zover is het volgens Ruyken en Goes nog lang niet. Sinds gisteren is er namelijk een overnamekandidaat. Het gaat om een Nederlands bedrijf dat leverancier is van Pelikan. De directeur van dit bedrijf is nu in Zug om met de hoofddirectie te praten. Morgen (vrijdag) hoopt de ondernemingsraad het resultaat te horen. De Industriebond FNV zou daarenboven nog met een andere overnamekandidaat komen.

Mochten deze pogingen niet slagen dan overwegen de werknemers zelf het bedrijf, zij het in afgeslankte vorm, voort te zetten. Goes: “Dan gooien we de niet-winstgevende produkten eruit en gaan we door met de produkten die wel toekomst hebben. Verder kunnen we tijdlozere artikelen gaan maken”.

Met de directie zijn afspraken gemaakt dat er geen machines of delen van de produktie zullen worden weggehaald voordat een onderzoek naar de mogelijkheden van het voortbestaan van de Nederlandse vestiging zijn afgerond. De nachtbewaking is niettemin in verhoogde staat van paraatheid gebracht.

“In mijn hart”, zegt directeur De Boer, “heb ik het met de beslissing om deze vestiging te sluiten vreselijk moeilijk, maar in mijn hoofd begrijp ik het wel. Door de concurrentiedruk zijn de marges te gering. De overhead drukt te zwaar op de resultaten. De kostprijs moet zo'n 20 tot 30 procent naar beneden. De loonkosten in West-Europa zijn gewoon te hoog. Daarom willen de Zwitsers het grootste deel van de produktie overbrengen naar Tsjechië, Hongarije, Polen en Azië. Beschouw Neumeyer als Timmer van Philips. Die moest ook flink het mes in het personeelsbestand zetten. Dat doet Neumeyer nu ook met het doel de groep overeind te houden.”

De Boers begrip voor het Zwitserse besluit is voor de ondernemingsraad “een zeer zwaar punt”. Goes: “Dat is geen goede uitspraak. Dan denken de mensen: 'Onze directeur heeft er weinig vertrouwen in en daarom knokt hij niet meer voor de zaak'. Wij van onze kant zullen echter doorvechten tot het bittere einde. Van klanten en leveranciers hebben we heel veel sympathiebetuigingen gekregen. Als de mensen ons in de fabriek vragen hoe het erbij staat, dan antwoorden we: 'We redden het heus wel'.”