Parijs gaat meer uitgeven aan defensie

PARIJS, 21 APRIL. Frankrijk gaat meer uitgeven aan defensiematerieel. Tot het eind van de eeuw wil Parijs de bestedingen met zeker een half procent per jaar boven het inflatiecijfer opvoeren. Aan de afschrikking met een eigen kernwapen wordt onverminderd vastgehouden. Het defensiepersoneel, zowel burgers als militairen, wordt met 42.100 teruggebracht. Met dit uitgavenplan voor zes jaar geeft Frankrijk te kennen weinig ruimte te zien voor een vredesdividend, de vermindering van de defensie-uitgaven die in veel Westerse landen is doorgevoerd na het beëindigen van de Koude Oorlog en de ineenstoring van het Sovjet-rijk.

Volgens sommige commentatoren betekent het plan vooral het uitstel van ingrijpende beslissingen tot na de presidentsverkiezingen van volgend voorjaar. De nu door de regering aan het parlement voorgelegde plannen omvatten duidelijke compromissen tussen de socialistische president Mitterrand en de centrum-rechtse regering van premier Balladur.

De woordvoerder van het staatshoofd liet weten dat Mitterrand tijdens de vergadering van de ministerraad gisteren, waarin de plannen werden vastgesteld, uitvoerig het woord had gevoerd. Wat de inhoud van zijn betoog was, werd niet meegedeeld. Aangenomen wordt dat hij nogmaals heeft uiteengezet grote waarde te hechten aan modernisering van de te land gestationeerde strategische Franse kernwapens. In de regerende coalitie bestaat om financiële en militaire redenen een voorkeur de strategische afschrikking alleen nog vanaf onderzeeëers met nieuwe wapens te doen uitvoeren.

Een ander onderdeel van het compromis-pakket dat premier Balladur lijkt te hebben bereikt met het staatshoofd, betreft de ontwikkeling van het nieuwe geleide wapen, de M5, die van onderzeeërs wordt afgevuurd. Mitterrand hecht er sterk aan dat dit er zo snel mogelijk komt. De regering heeft de ontwikkeling niet geschrapt, zoals werd overwogen, maar de komst ervan uitgesteld van 2005 tot 2010. De defensiespecialisten van de regerende gaullistische RPR vrezen dat dit programma ten koste gaat van meer praktische wapens waarmee landen als Libië en Irak eventueel van repliek kunnen worden gediend. Mitterrand zou op zijn beurt weer hebben bereikt dat geld is uitgetrokken om per 2005 al een tijdelijke vervanging van de huidige op het Plateau van Albion gestationeerde geleide wapens mogelijk te maken. Het gaat om een land-versie van het M4-wapen dat op onderzeeërs wordt gebruikt.

Een compromis schuilt ook in de beslissing 10 miljard franc (3,3 miljard gulden) uit te trekken voor verder onderzoek naar een systeem dat kernproeven simuleert. President Mitterrand is in 1992 voorgegaan in het moratorium op kernproeven dat vooralsnog door de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Rusland wordt gevolgd, maar niet door China. In gaullistische regeringskringen wordt, in navolging van de dominante opvatting in militaire kring, hervatting van de Franse kernproeven onontbeerlijk geacht, wil Frankrijk niet achterop raken. Mitterrand lijkt, zolang hij president is, daar weerstand aan te willen bieden.

De president, die op het terrein van buitenlandse politiek en defensie gedeelde verantwoordelijkheid draagt met de minister-president, zou begrip hebben uitgesproken voor de relatieve budgettaire krapte die de defensie-inspanning aan banden legt. Andere begrotingsposten gaan dit jaar gemiddeld met een half procent omlaag, waardoor de groei van het budget voor defensie-materieel des te opmerkelijker is. Daarnaast zou Mitterrand tevreden zijn met de belangrijke rol die is toegekend aan handhaving van het concept van afschrikking met kernwapens.Volgens een van de ontwerpers van die strategie, de nu 82-jarige gepensioneerde generaal Pierre-Marie Gallois, overschat Frankrijk met haar huidige defensieplannen haar mogelijkheden. Hij blijft een absoluut voorstander van dit concept, maar Frankrijk heeft tegelijkertijd de ambitie 130.000 man beschikbaar te hebben voor snelle crisisbestrijding tot op 7000 kilometer van Parijs. De laatste twaalf jaar heeft Frankrijk al 25 keer in zo'n internationale noodsituatie opgetreden.

Volgens Gallois, vanochtend in het dagblad Libération, dreigen de Fransen “de huurlingen van Europa” te worden, een rol die hem allerminst bevalt. Maar de combinatie van klassieke afschrikkingsmacht en grootschalige internationale brandwacht gaat Frankrijks middelen te boven: “Zelfs met medewerking van onze bondgenoten is dat een buitensporige ambitie.”

Een hoofdartikel in dezelfde krant noemt het navrant dat deze omvangrijke defensie-inspanning wordt aangekondigd op de dag dat de onmacht van de Westerse en met name de Franse militaire aanwezigheid in Bosnië zo schrijnend duidelijk wordt. “Op twee fronten strijden is altijd erg duur en weinig praktisch. Velen zullen zich afvragen waar die honderden miljarden naar toe gaan als zulke gebeurtenissen als die in Gorazde er niet mee voorkomen kunnen worden.” De krant veronderstelt dat deze plannen evenveel met landsverdediging als met verdediging van werkgelegenheid in de defensie-industrie te maken hebben.

Voor de komende zes jaar trekt Frankrijk 613 miljard franc (200 miljard gulden) uit voor militair materieel. De totale defensie-uitgaven in die zes jaar worden geraamd op 1200 miljard franc (400 miljard gulden). Tot de programma's waarop bezuinigd wordt horen de Europese transport-helikopter NH-90 (moet 20 à 30 procent goedkoper), het Rafale-gevechtsvliegtuig komt later en het aantal manschappen wordt teruggebracht. In zes jaar tijds verliest de landmacht 17.000 banen en komt in 2000 uit op 227.000 man. De marine komt op 68.400 man (minus 2400), de luchtmacht op 88.700 (minus 6000). De dienstplicht blijft gehandhaafd op tien maanden.

    • Marc Chavannes