HDTV gaat aan Europa voorbij

Amerika loopt voorop bij de ontwikkeling van digitale HDTV, televisie met een zeer scherp beeld, terwijl Europa heeft gekozen voor gewone digitale televisie. Alman Metten, lid van het Europees parlement, vindt dat de Europese industrie een thuismarkt moet krijgen voor HDTV, want dat is volgens hem de televisie van de toekomst.

Of het nu vertaald wordt met 'superscherpe tv' of met 'toekomsttelevisie', het klinkt veelbelovend. High Definition Television, of HDTV, is naast de elektronische snelwegen een van de weinige technologische onderwerpen die de geesten in Europa kunnen beroeren. Een spitstechnologie bedoeld voor de grootste consumentenmarkt, daar moet wel muziek in zitten. Zoals bij veel elektronicaprodukten, dreigde Japan met zijn (analoge) MUSE-systeem een voorsprong te nemen, en het zelfs als wereldstandaard op te dringen. Europa werd gemobiliseerd, en bleek in staat zijn eigen (analoge) HDMAC-systeem te ontwikkelen. En toen verschenen de Amerikanen op het toneel, waarvan de zelfscheppende consumentenindustrie al bijna geheel was verdwenen. Een geheel digitaal HDTV-systeem bleek realiseerbaar, wat bewezen werd door een consortium met ons eigen Philips en Thomson. Het Europese Parlement opende in een reactie op deze ontwikkelingen de weg naar een eigen digitale HDTV. Druk van de Britse regering draaide er echter op uit dat elke strategie naar Europese HDTV werd opgegeven.

De situatie waarin we ons nu bevinden is een beklagenswaardige. De richtlijn (Europees wetgevingskader) die ons via D2MAC naar HDMAC zou moeten brengen, een analoge vorm van HDTV die vrij snel zou moeten worden vervangen door digitale HDTV, wordt nu ingetrokken. Maar hij wordt niet vervangen door een richtlijn die ons digitale HDTV zal brengen, maar door een richtlijn die televisie met een breed- of panoramabeeld naderbij brengt. Wat overblijft van de Europese strategie tot invoering van de HDTV is dus slechts een Europese strategie tot invoering van breedbeeld-tv! Dat is een regelrecht affront aan de Europese consument.

Want het betekent niet alleen dat hij een ander formaat tv zou moeten kopen zonder dat hij er wat beeldkwaliteit betreft op vooruit gaat (wat het oorspronkelijke idee was), maar ook dat de huidige versnippering van normen op de interne markt alleen maar erger in plaats van minder zal worden, een versnippering die de consument zal moeten betalen in de vorm van hogere prijzen. Want kennen we nu nog de systemen PAL, SECAM en D2MAC in Europa, spoedig zullen daar PAL-plus, SECAM-plus, standaard-digitaal, HDMAC en HD-digitaal aan toegevoegd worden.

Het uiteindelijke tv-systeem zal digitale HDTV zijn, dus alle andere systemen zijn niet meer dan overgangssystemen. Gaan we nu in al die verschillende systemen investeren, of kunnen we beter nu al onze inspanningen en middelen concentreren op het definitieve systeem, en zorgen dat we daarin een vooraanstaande positie innemen?

Europese Commissie en Raad onderkennen keer op keer 'het strategische belang van hogedefinitietelevisie (HDTV) voor de Europese consumentenelectronica-industrie', maar zij lopen weg voor hun verantwoordelijkheid er voor te zorgen dat er dan ook één, Europees, digitaal HDTV-systeem kan worden ontwikkeld en ingevoerd. Wel ligt er nu ook een ontwerpresolutie van de Raad voor om standaard-digitale tv in te kunnen voeren. Dit is een heel interessante ontwikkeling met een enorm potentieel, doordat integratie van televisie met allerlei andere diensten naderbij komt. Daar staat tegenover dat een geïsoleerde introductie van standaard-digitale tv de komst van hoge definitie-digitaal alleen maar moeilijker maakt en zelfs onwaarschijnlijker. De drijfveer achter de invoering van digitale transmissie, namelijk reductie van de bandbreedte van kanalen met een factor 5, om meer zenders in de ether te krijgen, gaat lijnrecht in tegen de consequentie van de invoering van HD-digitaal: toename van de bandbreedte en daarmee vermindering van de uitzendcapaciteit.

Hoewel ik dus vind, dat de invoering van standaard-digitale tv gestimuleerd moet worden, zal de weg naar digitale HDTV nù uitgestippeld moeten worden als Europa de ambitie heeft dit ooit in te voeren. Dat digitale HDTV de toekomst heeft is wel duidelijk nu ook Japan, met het verst ontwikkelde analoge systeem, de digitale route opgaat. Digitale tv leidt echter niet automatisch tot digitale HDTV, ja kan zelfs tot een barrière voor de invoering ervan worden.

Als Europa zijn consumentenindustrie een thuismarkt wil geven, waarop zij kernprodukten van de toekomst in voldoende grote aantallen kan afzetten, dan is een invoeringsstrategie voor digitale HDTV noodzakelijk.

Met dit alles is nog niet gezegd dat digitale HDTV er werkelijk zal komen. Het grote manco van de mislukte HDMAC-strategie is juist geweest, dat degenen die er uiteindelijk voor zouden moeten betalen, de consumenten, nooit om hun mening is gevraagd. Een publieke discussie over òf de consument wel een viermaal scherper beeld, en een panorama-beeldformaat wil, en of hij of zij er vervolgens ook voor zou willen betalen, moet het maatschappelijk draagvlak leveren waarop een digitale HDTV-strategie kan worden doorgezet. Zonder een strategie op EU-niveau zal digitale HDTV er niet komen, maar zonder maatschappelijk draagvlak evenmin.