Duizend gulden per decibel

Acustic Energy, Etalon, Primare, Sumo of Cello: welluidende merknamen voor geluidsapparatuur. Ambachtelijk vervaardigd, supersonisch, en kostbaar. HiFi voor gevoelige oren.

Pruijs & Rafalowicz, Museumplein 1, Amsterdam. Inl 020-6765400.

“Ik verkoop emotie en beleving”, zegt Theo Pruijs (50). Vier uur heeft hij geprobeerd mij te overtuigen waarom een stel luidsprekers minstens zevenduizend gulden moet kosten. Zoals de Martin Logans bijvoorbeeld. “Die bevatten, behalve een woofer voor de lage tonen, een uiterst dun membraan van vier micron, waardoor niet alleen de hoge tonen, maar ook de présence in het middengebied goed is vertegenwoordigd,” legt Pruijs uit. Maar zevenduizend is nog niets vergeleken bij de vijftig mille die je voor de Hales moet uitschrijven. En wat te denken van de Apogee-luidsprekers voor ruim twee ton. Pruijs: “Een topper. Die mag hier niet ontbreken; ik heb er de opening van mijn nieuwe zaak zelfs voor uitgesteld.”

Pruijs geldt al 25 jaar als de expert op HiFi-gebied. Een jaar geleden verruilde hij zijn winkel aan de Utrechtsestraat voor een zaak waar de nadruk ligt op een mooie en ruime presentatie van zijn exclusieve HiFi-apparatuur. Ammon Rafalowicz, eigenaar van RAF - ook een HiFi-speciaalzaak - , besloot mee te doen in dit project. Zo ontstond Pruijs & Rafalowicz, een hypersonische zaak gevestigd in een kapitaal herenhuis van vier verdiepingen aan het Amsterdamse Museumplein vlakbij het Concertgebouw. “Mensen die onze naam horen denken dat we een chic advocatenkantoor zijn”, zegt Pruijs. Chic zijn ze zeker. Op Pruijs' visitekaartje prijkt dan ook Audio Visual Consultancy. “We adviseren aan bedrijven. De ING bank en verzekeringsbedrijven als UAP en Stad Rotterdam behoren tot onze opdrachtgevers en verder verzorgen we apparatuur voor Wegener, Esprit en vele Hard-Rockcafé's.”

Zomaar binnenlopen is er niet bij: even aanbellen, waarna Pruijs zelf ontvangt met koffie of thee. Hij wijst op het kogelvrije glas en de on-line verbinding met de politie, die er, zo weet Pruijs uit ervaring, binnen drie minuten is. Pruijs leidt me door een vijftiental toonkamers. “Ik begin altijd in ons hometheater. Ga gerust zitten.” Om mij heen zoemen de blinden automatisch omlaag. De voorstelling kan beginnen: op een scherm van drie meter diagonaal bombardeert een laservision-projector een digitale geweldsfilm met Arnold Schwarzenegger in de hoofdrol. De beelden gaan gepaard met explosies en machinegeweerschoten, waarvan de decibellen mij via Dolby Surround Sound om de oren vliegen. Zelfs de luidsprekers zijn niet opgewassen tegen deze gewelddadige synesthesie van beeld en geluid en beginnen bij wijze van protest te kraken. “Die moeten beter worden afgesteld”, verontschuldigt Pruijs zich, terwijl hij de voorstelling voortijdig afbreekt en een technische medewerker opdraagt de luidsprekers na te kijken.

Daarop gaat Pruijs voor naar de erboven gelegen toonkamers, die eveneens voorzien zijn van dubbele beglazing om elk geluid buiten te sluiten. Hier streelt het pulserende geweld van Stravinsky's Sacre dankzij de Logans uiterst subtiel mijn trommelvliezen. Naast geluidsabsorberende panelen hangen er aan de wanden ook kunstwerken: werken van Carel Blotkamp, Ger van Elk, Carel Visser, Ko Aarts, Thorvaldur Thornsteinsson en Jean Charles Blais. In kamer 12 hangt een pin-up serie van Inez van Lamsweerde. Het oog wil ook wat.

HiFi-merken als Philips, Sony, Kenwood, Technics of Pioneer zal men bij Pruijs & Rafalowicz niet aantreffen. De muziekliefhebber komt hier voor merken uit Engeland zoals Acustic Energy en Sugden, voor Classé Audio (Canada), Etalon (Hongarije), Jardis (Frankrijk), Primare (Denemarken) of voor de Sphinx als hij iets van vaderlandse bodem wil. De echte freak is geïnteresseerd in merken van Amerikaanse makelij, zoals Sumo, Martin Logan, Apogee Acoustics en Cello. “Cello wordt gemaakt door Mark Levinson, iemand die 24 uur per dag met muziek bezig is en nooit de deur uitgaat zonder een muziekinstrument mee te nemen,” aldus Pruijs. De digitale converter van Cello komt samen met de voor-, en eindversterker op 70 mille. Duur? “Deze merken worden stuk voor stuk door ambachtslieden vervaardigd. Niet iedereen is in staat een Stradivarius aan te schaffen”, concludeert Pruijs.

Opmerkelijk is de groeiende belangstelling voor de ouderwetse buizenversterker. Volgens de HiFi-consultant klinkt de analoge geluidsweergave van de buizenversterker, in tegenstelling tot de digitale weergave van de moderne aparatuur, veel warmer. Die nostalgie kan de consument bevredigen als hij 4.750 gulden betaalt voor een geïntegreerde buizenversterker van Miracle, een Nederlands merk. Zonder draaitafel heeft de buizenversterker weinig nut, dus schaf je nog een Pink Triangle (ƒ 2.000) of een Oracle (ƒ 7.500) aan.

De laatste toonkamer biedt een electronische apotheose van zes ton. Pruijs maakt de rekensom: “Apogee luidsprekers voor 220, een Goldmund draaitafel voor 100, een cd-speler van het merk Wadia voor 72, een voorversterker van Cello voor 55 en een Sphinx-eindversterker voor nog eens 100 duizend. Plus 30 mille aan XLO-kabels, want het type kabel heeft grote invloed op de geluidsweergave.”

Iemand die bij dergelijke bedragen zijn wenkbrauwen optrekt is Ton Wempe, werkzaam bij het Fonetisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam. De prijzen staan volgens hem niet in verhouding tot de geleverde prestatie. “De verschillen zijn zo subtiel, dat het oor die nauwelijks waarneemt. Het menselijke gehoor heeft nu eenmaal zijn grens en die ligt tussen de 20 en 20.000 Hertz. Zelfs een hond hoort het verschil niet.” Wempe zou een experiment aandurven en verwacht dat de proefpersonen in veel gevallen de goedkope voor de dure en de dure voor de goedkope apparatuur zouden houden. Ook het idee dat buizenversterking en het geluid van een 78-toerenplaatje warmer is, berust volgens Wempe op een mythe: “Gebakken lucht. Elke versterker heeft last van ruis en bovendien geeft buizenversterking een grotere vervorming dan de halfgeleide versterkers van nu.” De reactie komt volgens hem voort uit de weerstand tegen de technische ontwikkelingen. “Als iemand liever analoge weergave koopt, heeft dat niets met akoestische waarneming te maken, maar met een religie of gevoel.”

    • Heiko Jessayan