Ziekenhuiswezen klaar voor nieuw gevecht over loon

ROTTERDAM, 20 APRIL. Aan de vooravond van de onderhandelingen voor een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) voor het ziekenhuiswezen, die vanochtend zijn begonnen, vlogen beschuldigingen en bedreigingen over en weer. Minister d'Ancona van WVC dreigt een bezuiniging van 1,55 procent door te voeren op ziekenhuizen en andere instellingen als bonden en werkgevers weigeren een akkoord af te sluiten waarin voor de jaren 1994 en 1995 iedere loonsverhoging of prijscompensatie is uitgesloten.

De vakbond voor verpleegkundigen en overheidspersoneel CFO maakte gisteren melding van een nieuwsbrief die directeuren onder hun personeel verspreiden. Daarin staat dat de voorstellen van de vakbonden tot een verlies van 9.000 arbeidsplaatsen leiden. Bij de Abvakabo sprak onderhandelaar A. Wirtz van 'intimidatie' door de Nederlandse Zorgfederatie, de overkoepelende organisatie van werkgevers. Maar volgens NZF-voorzitter A. Krol ziet de Abvakabo alles “in het spel van de onderhandelingen” en verliest de bond daarbij de realiteit uit het oog.

Het ziekenhuiswezen, waar sinds 1989 geen enkele CAO zonder acties van het verplegend personeel tot stand is gekomen, maakt zich op voor het zoveelste gevecht. Onder de CAO vallen 260.000 werknemers. Zij hebben van de drie partijen - naast werkgevers en bonden ook een overheid die de portemonnee moet trekken - deze keer de zwakste kaarten in handen. De economische vooruitzichten zijn verre van rooskleurig. “Veel directeuren hebben de ontslagaanvragen al op de plank liggen”, zegt voorzitter Krol van de NZF desgevraagd.

De vakbonden hebben het zekere voor het onzekere genomen. Ze willen een eenjarige CAO afsluiten met een nullijn voor de lonen. Daar is echter een voorwaarde aan verbonden: dat de door het kabinet aangekondigde bezuinigingen van tafel moeten. Voor alle 'zorgsectoren' (ziekenhuizen, bejaardenoorden, thuishulp en welzijn) bedragen deze bezuinigingen 550 miljoen gulden. Het leeuwedeel moet worden opgebracht door het ziekenhuiswezen: 430 miljoen gulden. Dat deze ingrepen ongedaan worden gedaan, is in het licht van de uitspraken van d'Ancona echter onwaarschijnlijk.

De NZF heeft zich gebonden aan een afspraak met het kabinet. “Die afspraak hebben we zwaar bevochten in het kabinet. Laat de bonden inzien dat dit het meest haalbare is”, aldus Krol. Eind vorig jaar kwam de NZF tot een 'deal' met het kabinet waarin werd afgesproken dat 350 van de 430 miljoen gulden zal worden ingetrokken als sociale partners voor dit jaar en komend jaar een nullijn afspreken. Daar zal d'Ancona dan 200 miljoen gulden voor beschikbaar stellen en belooft het departement 100 miljoen gulden naar voren te halen.

Maar de bonden zijn eensgezind woedend over de afspraak tussen kabinet en NZF. “De 200 miljoen gulden is toegezegd voor het scheppen van banen. Dan moet je dat geld niet gebruiken om een deel van de bezuinigingen ongedaan te maken”, aldus Wirtz van de Abvakabo. “En die 100 miljoen gulden stond voor 1995 gereserveerd voor de arbeidsvoorwaarden.” De verschoven 100 miljoen meent Wirtz dan ook te herkennen als een sigaar uit eigen doos. Bovendien, zegt de FNV-bond, zal een nieuw kabinet zich gebonden voelen aan afspraken die het niet zelf heeft gemaakt? Voorzitter Krol fronst zijn wenkbrauwen over deze beschuldiging. “Als een nieuw kabinet in 1995 toch bezuinigingen doorvoert, kan het de komende jaren iedere medewerking van ons aan een fatsoenlijke gezondsheidszorg vergeten.”

Overigens meldde zich gisteren een nieuwe, vierde partij in het conflict. Het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG), dat alvast de opdracht had gekregen om nieuwe, lagere ziekenhuisbudgetten vast te stellen, heeft laten weten dat minister d'Ancona met deze opdracht in strijd met de wet handelt. De minister van WVC zou de korting op budgetten niet mogen laten afhangen van de CAO-resultaten die sociale partners boeken. Deze opmerking bracht ongetwijfeld een brede glimlach op de gezichten van de vakbondbestuurders.

    • Yaël Vinckx