Zeldzaam 18de-eeuws behang ontdekt in Leids monument

LEIDEN, 20 APRIL. Bij de verbouwing van een monumentaal herenhuis aan het Leidse Rapenburg kwamen onlangs vier zeldzame, bedrukte papieren behangsels uit de achttiende eeuw tevoorschijn. Ze zijn bij de werkzaamheden beschadigd geraakt, maar omdat bij toeval een expert langskwam die vermoedde dat het om waardevol materiaal ging, konden fragmenten worden behouden. Dat schrijft Eloy Koldeweij, voorzitter van de Stichting Historische Behangsels en Wanddecoraties in Nederland, in een vrijdag te verschijnen nummer van het tijdschrift Heemschut, dat geheel aan Leiden is gewijd.

Het uit de jaren 1660 stammende rijksmonument aan het Rapenburg nummer 40, eigendom van de Rotterdamse Van der Mandele Monumentenstichting, wordt momenteel verbouwd tot verschillende zelfstandige wooneenheden. Koldeweij trof er vier zeldzame bedrukte papieren behangsels uit de achttiende eeuw, en een achttiende-eeuws bedrukt linnen behang. Het oudste papierfragment, uit circa 1750, is Engels, en toont een zwarte, slingerende bladrank met vogels op een groene ondergrond.

In Nederland bestaan op het moment slechts vier plaatsen waar origineel achttiende-eeuws papierbehang te zien is, onder meer in landhuis Oud-Amelisweerd bij Utrecht en Kasteel Heeze. Bedrukt papierbehang was in de achttiende eeuw een ongebruikelijke vorm van wandbedekking. Welgestelden bedekten hun wanden eerder met textiel, goudleerbehangsels of grote wandschilderingen op linnen. Papierbehang was een relatief luxueus produkt, dat vel voor vel met de hand gestempeld moest worden. Er werd belasting op geheven, zoals het Britse belastingstempel achter op het papier aantoont. Pas nadat papierbehang in de loop van de negentiende eeuw industrieel gemaakt kon worden, daalde de prijs. Ook bedrukt linnen behangsel, zoals aangetroffen aan het Rapenburg, waarop een textielpatroon werd geïmiteerd, is uiterst zeldzaam.

De Stichting Historische Behangsels wil architecten en aannemers die monumenten restaureren door middel van folders beter informeren over het meestal achter allerlei lagen verf en behang verborgen waardevolle oude behang.

    • Kitty Kilian