Zeeuws dorp wijkt voor chemiegigant

Drie buurtschappen in de Kanaalzone, het economisch hart van Zeeuws Vlaanderen, worden volgend jaar gesloopt. Maar niet iedereen geeft zijn huis zonder slag of stoot op.

BOERENGAT, 20 APRIL. In het uitgestrekte polderland ten westen van Terneuzen ligt Boerengat. Schapen lopen vreedzaam in de veldjes tussen de arbeidershuisjes van het buurtschap. Een grazend ezeltje kijkt verbaasd op naar een voorbijganger. De 47 huizen van Boerengat staan naast en op een oude zeedijk. Daarachter begint een andere wereld. Grauwe schoorstenen, silo's en pijpleidingen van chemiegigant DOW Benelux bepalen het beeld.

Ruim dertig jaar geleden vestigde DOW Benelux zich naast Boerengat. Met elke uitbreiding kwamen de fabrieken dichterbij. Te dichtbij, bleek uit een onderzoek van de gemeente Terneuzen. Er bestond een 'conflictsituatie' tussen Boerengat en het industrie-complex. De inwoners van het buurtschap zouden een verhoogd risico lopen slachtoffer te worden van een ramp bij het chemiebedrijf. Bovendien veroorzaakt DOW veel geluidsoverlast. Om dit 'conflict' op te lossen, besloot de gemeenteraad van Terneuzen Boerengat te 'amoveren', een ambtelijk eufemisme voor slopen.

De sloop is onderdeel van het 'plan van aanpak Kanaalzone' waarmee de provincie Zeeland milieu, industrie en bewoning in dat gebied beter op elkaar wil afstemmen. Zeventig procent van de woningen in de buurtschappen is inmiddels aan de overheid verkocht.

“Er moest gewoon iets gebeuren”, zegt A. Zweigstra, coördinator van het 'amoveringsproject'. Twee punten gaven volgens hem de doorslag. Ten eerste het economisch belang van DOW dat met 3.100 werknemers één van de belangrijkste werkgevers van Zeeuws Vlaanderen is. Als DOW in de toekomst verder wil uitbreiden, moet het bedrijf tientallen miljoenen investeren om geluids- en milieuoverlast in Boerengat tegen te gaan. Dat is voor DOW economisch niet haalbaar, aldus Zweigstra. “Het tweede punt is dat bestuurders de woonkwaliteit van Boerengat niet erg hoog aanslaan. Er zijn helemaal geen voorzieningen.”

Mevrouw de Haan denkt daar anders over. Ze geniet juist van de geïsoleerde ligging van Boerengat. Haar huis heet niet voor niets Rusthoek. De laatste tijd is het echter wel erg rustig geworden. De oude zeedijk waarop ze woont, maakt een desolate indruk. Twaalf van de vijftien huisjes staan er al leeg. Ramen zijn met planken dichtgespijkerd en de kleine tuintjes worden door onkruid overwoekerd.

De gemeente Terneuzen heeft de bewoners van Boerengat in de steek gelaten, vindt mevrouw de Haan. “Het kapitaal wint het altijd”, zegt ze boos. “Je kunt wel protesteren maar wat die politici eenmaal in hun kop hebben, gaat gewoon door.”

A. van Driel, die onderaan de dijk woont, begrijpt niet waarom Boerengat zo nodig moet worden gesloopt. “De gemeente zegt dat we hier last hebben van geluidsoverlast, maar daar hoor je de bewoners zelf niet over klagen.” Ook het argument dat het zo gevaarlijk is naast DOW te wonen, slaat volgens Van Driel nergens op. “We lopen een risico van één op de miljoen om te overlijden als bij DOW een ernstig ongeluk gebeurt, dat is toch geen reden om Boerengat te slopen. Wethouder Van Rooijen heeft zelf toegegeven dat de kans op een overstroming veel groter is.”

Van Driel is voorlopig niet van plan te verhuizen. Hij is afgeknapt op de onderhandelingen met de gemeente. “De taxateur van de gemeente schatte de verkoopwaarde van mijn huis veel te laag”, zegt hij. “Ik heb met een aantal andere bewoners een tegentaxatie laten uitvoeren, die kwam 30.000 gulden hoger uit dan de taxatie van de gemeente. Bij mijn buurman was het verschil zelfs 70.000 gulden!” Met leedvermaak vertelt van Driel dat de amoveringscommissie nu in geldnood zit. “Er was zestien miljoen gulden uitgetrokken voor de aankoop en sloop van alle 118 huizen in de buurtschappen. De gemeente rekende erop dat ze de huizen voor een prikkie kon krijgen. Dat ging dus mooi niet door.”

C. de Vos, namens Terneuzen verantwoordelijk voor de sloop van de buurtschappen, erkent dat er een “klein financieringsprobleem” is. Het budget van de amoveringscommissie is toereikend om alle woningen aan te kopen, maar voor het slopen van de huizen is geen geld meer over. Begin volgend jaar zal de overheid meer geld beschikbaar stellen, denkt De Vos. Dan wil hij met het slopen van de buurtschappen beginnen en zal Boerengat waarschijnlijk voorgoed van de landkaart verdwijnen.

    • Masja Zwart