Serviërs openen weer het vuur op enclave Gorazde

SARAJEVO, 20 APRIL. Ondanks de ondertekening, gisteravond, van het zondag overeengekomen bestandsakkoord en ondanks de vrijlating van een aantal gegijzelde VN-waarnemers hebben de Bosnische Serviërs vanochtend hun beschietingen op Gorazde hervat. Het bombardement was minder intensief dan dat van gisteren.

De NAVO beraadt zich vandaag over een voorstel van de VN om 'veilige gebieden' in Bosnië vanuit de lucht te verdedigen als de burgerbevolking gevaar loopt. De Amerikaanse president Clinton reageerde gisteren positief op dit voorstel. Hij suggereerde bovendien een aanscherping van de sancties tegen de Serviërs. De Russische president Jeltsin sommeerde gisteren de Serviërs hun aanval op Gorazde te staken en de stad te verlaten.

Het bestandsakkoord werd gisteravond ondertekend door de chef civiele zaken van de VN, Viktor Andrejev, en door de voorzitter van het parlement van de Bosnische Serviërs, Momcilo Krajisnik. In het akkoord beloven de Serviërs de wapens “onmiddellijk” neer te leggen en ze niet op te nemen zolang ze niet worden aangevallen. Na de hervatting van de beschietingen van vanochtend beschuldigden zij de moslim-verdedigers van Gorazde ervan, het vuur te hebben geopend. De moslims hebben dat tegengesproken.

Het bestandsakkoord voorziet verder in een terugtrekking van de Servische troepen, de evacuatie van gewonden en de legering van troepen van de VN-vredesmacht in Gorazde. Zondag was afgesproken dat er 350 blauwhelmen naar Gorazde gaan. De leider van de Bosnische Serviërs, Karadzic, sprak gisteravond over honderd VN-soldaten, die wellicht al vandaag naar Gorazde zouden kunnen gaan. Het bestandsakkoord is in principe van kracht tot de VN-soldaten in Gorazde zijn aangekomen.

Karadzic zei dat de Serviërs Gorazde niet willen innemen. Het Servische offensief - Karadzic sprak van een tegenoffensief - is slechts bedoeld om de rechteroever van de Drina te veroveren, omdat “die aan de Serviërs toebehoort”. Overigens beschoten de Serviërs gisteren vooral het deel van de stad op de andere, linkeroever van de Drina.

Later gisteren herkreeg ongeveer driekwart van de militaire waarnemers van de VN die in de loop van vorige week in door de Serviërs gecontroleerd gebied werden gegijzeld, de vrijheid. Zes van de acht gegijzelde teams van UNMO's - elk team bestaat uit drie tot vijf waarnemers - meldden zich telefonisch bij hun hoofdkwartier in Sarajevo met de mededeling dat ze door de Serviërs waren vrijgelaten. De sinds 11 april bij Zepa vermiste Nederlandse waarnemer Van Baal is volgens de Serviërs eveneens vrijgelaten; hij had zich vanochtend overigens nog niet zelf gemeld. Ook zestien Canadese blauwhelmen hebben hun bewegingsvrijheid terug. Op het ogenblik houden de Bosnische Serviërs in totaal nog 120 soldaten van de VN-vredesmacht UNPROFOR vast. De vrijgelaten blauwhelmen en waarnemers hebben gemeld goed te zijn behandeld.

Pag.5: Gorazde ging door een hel

De Serviërs leverden gisteravond bovendien dertien van de achttien stuks luchtdoelgeschut in die ze eerder op de dag uit een door Franse blauwhelmen bewaakte opslagplaats bij Sarajevo hadden gehaald. Een contingent van vijftig Serviërs had zich bij het depot vervoegd en de Fransen verteld dat ze het vuur zouden openen als ze de wapens niet zouden krijgen. Het ging om wapens die ze in februari onder druk van het NAVO-dreigement met luchtaanvallen bij de VN hadden ingeleverd.

Gisteren beleefden de 65.000 inwoners van Gorazde opnieuw een dag van zeer zware beschietingen. Burgemeester Izmet Briga liet per radio weten dat Gorazde “een slachthuis” was waar zich “een massaal bloedbad” voltrok. In de stad heerste gisteren een sfeer van terreur en chaos. Een woordvoerster van de vluchtelingenorganisatie UNHCR zei dat “Gorazde zonder twijfel de ergste humanitaire ramp is sinds het begin van het conflict in Bosnië”. “De stad sterft; we hebben geen hoop meer”, zo zei ze.

De Serviërs schoten geheel willekeurig op burgerdoelen. Bij de inslag van een granaat in een flatgebouw kwamen tien inwoners om het leven. Hoeveel doden er in Gorazde inmiddels zijn gevallen, is niet duidelijk, maar volgens VN-woordvoerders zijn het er honderden. Van de 65.000 inwoners van Gorazde hebben er zeker 35.000 - veelal vluchtelingen die uit dorpen in de omgeving naar de stad zijn gekomen - geen enkele vorm van onderdak; ze slapen op straat, in portieken en trappenhuizen en ze zijn zeer kwetsbaar. Duizenden van hen trachtten in paniek een vluchtweg in westelijke richting te vinden. Tijdens de beschietingen werd het gebouw waar zich de laatste vijf VN-waarnemers en de staf van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR bevonden herhaaldelijk getroffen, als gevolg waarvan de satellietverbindingen met Sarajevo werden verbroken. Later meldden radio-amateurs dat niemand bij het VN-personeel was gewond. Ook een vluchtelingencentrum en het ziekenhuis van Gorazde werden gisteren getroffen.

Burgemeester Briga meldde gisteren dat de Serviërs chemische wapens hadden ingezet, maar dit werd later tegengesproken. Bij de beschietingen zijn wellicht traangasgranaten afgeschoten; ook is het mogelijk dat Briga tot zijn conclusie is gekomen door de penetrante ammoniaklucht die zich gisteren in Gorazde verspreidde nadat opslagtanks met ammoniak bij een chemische fabriek in de stad waren getroffen. (Reuter, AFP, AP)