Aandelen schieten omhoog; Opluchting in Zuid-Afrika na politiek akkoord

JOHANNESBURG, 20 APRIL. Zuid-Afrika heeft met algemene opluchting en euforie gereageerd op het politieke akkoord tussen de regering, het ANC en de Inkatha Vrijheidspartij, dat heeft geleid tot deelneming van Inkatha aan de verkiezingen van volgende week.

Op de beurs schoten de aandelenprijzen gistermiddag omhoog nadat het nieuws was bekendgemaakt. De financiële rand, de munteenheid voor buitenlandse investeerders die wordt beschouwd als barometer van vertrouwen in Zuid-Afrika, won veel terug van het waardeverlies van de afgelopen week. Inkatha-aanhangers reageerden uitgelaten op het nieuws dat ze nu kunnen gaan stemmen. In Ulundi, de hoofdstad van het thuisland KwaZulu, veranderde een demonstratie tegen de verkiezingen op slag in een pro-verkiezingsmanifestatie.

De drie partijen kwamen gisteren overeen dat de positie van de koning van de Zoeloes, Goodwill Zwelithini, in de toekomstige grondwet van de provincie KwaZulu/Natal zal worden vastgelegd. De interim-grondwet zal worden gewijzigd. Het parlement komt maandag voor het laatst bijeen om de amendementen goed te keuren. In ruil hiervoor neemt Inkatha deel aan de nationale en provinciale verkiezingen die volgende week tegelijk worden gehouden. Onderaan het stembiljet wordt een aparte sticker geplakt met het portret van Buthelezi en de naam van de partij. Koning Goodwill riep zijn onderdanen op te gaan stemmen.

Over de bezwaren van Inkatha tegen de nieuwe grondwet meldt het akkoord tussen de drie partijen niets. De grondwettelijke geschillen tussen de partijen zullen direct na de verkiezingen onderwerp zijn van internationale bemiddeling. De partijen prezen de Keniaanse professor Washington Okumu, die de afgelopen dagen als bemiddelaar heeft opgetreden. Okumu was als adviseur van de bemiddelaars Kissinger en Carrington in het land, en bleef achter toen deze na hun mislukte missie vertrokken.

President De Klerk zei tijdens de gezamenlijke persconferentie te hopen dat het geweld in het land nu zal afnemen en vrije en eerlijke verkiezingen kunnen worden gehouden. “Dit akkoord neemt een van de belangrijkste oorzaken van spanning weg”, aldus De Klerk. De noodtoestand in de provincie KwaZulu/Natal, waar aanhangers van Inkatha en het ANC al tien jaar vechten, blijft volgens De Klerk gehandhaafd “totdat in praktijk voldoende wordt bewezen dat de noodtoestand niet meer nodig is”.

De leiders riepen hun aanhangers in een verklaring op “maximale terughoudendheid te betrachten en hun doelen op vreedzame wijze na te streven”. Buthelezi waarschuwde echter voor al te hoge verwachtingen. “Het is onmogelijk binnen zeven dagen al het geweld uit te bannen. We moeten niet zo naïef zijn te geloven dat door onze interventie het geweld zomaar zal verdwijnen.”