EU richt opnieuw oproep tot Serviërs

LUXEMBURG, 19 APRIL. De Bosnische Serviërs moeten de belegering van Gorazde onmiddellijk stopzetten, een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren in acht nemen, zich terugtrekken uit de directe omgeving van Gorazde en alle personeelsleden van de VN-vredesmacht de bewegingsvrijheid teruggeven; EU-bemiddelaar Owen moet de besprekingen tussen de EU, de VN en de Russische en Amerikaanse bemiddelaars gaan coördineren.

Dat hebben de ministers van buitenlandse zaken uit de twaalf EU-lidstaten gisteren tijdens een bijeenkomst in Luxemburg vastgelegd in een verklaring. Maar er staat niet bij welke maatregelen getroffen zullen worden indien de Serviërs die eisen gewoon negeren.

Minister Kooijmans van buitenlandse zaken citeerde met instemming zijn Franse collega Juppé, die opmerkte dat “we deze week allemaal in ons hemd zijn gezet”. Van de internationale daadkracht en eensgezindheid, waarvan nog sprake was bij het ultimatum over de terugtrekking bij Sarajevo en bij de handhaving van het vliegverbod in het Bosnische luchtruim, is niet veel meer over, constateerde Kooijmans gisteren bitter. “Er heerst verslagenheid omdat de internationale gemeenschap niet in staat is gebleken om adequaat te reageren op de dreiging van de Servische aanval.”

Toch toonde hij zich opgelucht dat tijdens de bijeenkomst in Luxemburg geen geluiden waren te horen die gaan in de richting van terugtrekking uit Bosnië van blauwhelmen, zoals VN-afgezant Akashi heeft gesuggereerd.

In hun verklaring roepen de EU-ministers op tot herstel van de internationale diplomatieke eensgezindheid ten aanzien van Bosnië. De Verenigde Naties, de Europese Unie, de Verenigde Staten en Rusland moeten hun beleid op elkaar afstemmen en er met gemeenschappelijke krachtsinspanning voor zorgen dat de partijen in Bosnië weer om de onderhandelingstafel gaan zitten. “Geen van de vier kan het alleen, dat is wel duidelijk geworden”, aldus EU-commissaris Van den Broek.

Enige hoop put minister Kooijmans paradoxaal genoeg uit het feit dat ook Rusland zich in zijn hemd gezet voelt door de Serviërs. Kooijmans hoopt dat de Russen nu meer druk zullen uitoefenen op de Serviërs.

De minister gelooft niet dat de Servische leider Karadzic het afgelopen weekeinde met opzet toezeggingen heeft gedaan om die vrijwel tegelijkertijd door de militairen te laten schenden. “Wat voor zin zou dat voor hem hebben?”, aldus Kooijmans. Door de gang van zaken kunnen echter wel vraagtekens geplaatst worden bij de betekenis van het politieke leiderschap van Karadzic.