Endara tilt verkiezingsstrijd in Panama naar hoogtepunt

MEXICO-STAD, 18 APRIL. Het vertrekkende Panamese staatshoofd Guillermo Endara Galimany heeft vorige week grote opschudding in zijn land gewekt door in een televisietoespraak rechtstreeks in te grijpen in de campagne van de op 1 mei te houden presidentsverkiezingen.

Al dagenlang was Panama in spanning over de door Endara zelf als “schokkend” aangekondigde boodschap. Het financiële leven was grotendeels verlamd door speculaties op zijn voortijdig aftreden, of een verwachte echtscheiding van diens veel jongere echtgenote Ana Mae. De Panamezen zagen donderdagavond echter een van te voren opgenomen toespraak, waarin Endara de Panamezen waarschuwde voor een eventuele verkiezingsoverwinning van Ernesto Pérez Balladares, de kandidaat van de Revolutionaire Democratische Partij (PRD), die volgens de opiniepeilingen momenteel de beste kansen heeft om de verkiezingen van 8 mei te winnen en daarmee de opvolger te worden van Endara. De PRD is de voormalige politieke arm van de Panamese dictator Manuel Antonio Noriega, die momenteel een gevangenisstraf uitzit in Florida wegens drugshandel.

Hoewel volgens waarnemers de toespraak van Endara, noch de daarop volgende compilatie van videobeelden die waren opgenomen tijdens de dictatuur van Noriega, veel verschil zullen uitmaken voor de uitslag van de verkiezingen, zegt de actie van de president genoeg over diens ontgoocheling over de Panamese politiek en samenleving in het algemeen en het presidentschap in het bijzonder.

De advocaat Guillermo Endara werd na de Amerikaanse invasie van 20 december 1989 op een militaire basis van de VS in Panama ingezworen als president van het land, te zamen met zijn vice-presidenten Guillermo Ford en Ricardo Arias Calderón. Daarmee kwam een einde aan jaren van intensieve en risicovolle oppositie van de zogeheten ADOC-coalitie tegen de toenmalige dictator Noriega. De goedmoedige, maar weinig assertieve Endara was de compromis-kandidaat van de coalitie voor het presidentschap, omdat de ijdel-arrogante Ford en de intellectueel-arrogante Arias het niet eens konden worden. Het was een gelegenheidscoalitie, hetgeen korte tijd later bleek toen de christen-democraat Arias de regering verliet en als eerste vice-president in de oppositie ging.

Velen vreesden dat de volumineuze Endara voortijdig aan hartklachten zou overlijden. Maar het tegendeel was het geval. Het ging Endara aanvankelijk zeer voor de wind. Een verrassende 'politieke hongerstaking' van de president bleek niets anders te zijn dan een afslankingskuur met het oog op zijn voorgenomen huwelijk met de toen 25-jarige schoonheid Ana Mae Díaz. Zij is kandidaat voor het burgemeesterschap van Panama-Stad; een positie die algemeen geldt als een opstapje naar het presidentschap.

Gaandeweg zijn presidentschap kwam Endara steeds meer onder vuur te liggen. Algemene ontevredenheid uitte zich in stakingen en rellen. Maar niet alleen de arme Panamezen voelden zich genept door de regering. Hetzelfde gold voor de Amerikanen die volgens velen nog steeds de dienst uitmaken in Panama. Ook onder Endara bleek Panama niet bij machte iets te doen aan de bloeiende drugshandel in het land en met name aan het witwassen van drugswinsten waar het financiële centrum van Panama-Stad bekend om staat. Mogelijk is Endara daar zelfs bij betrokken.

Uit alles blijkt inmiddels dat de kandidaat van wat wordt beschouwd als 'Noriega's partij' de verkiezingen op eerlijke wijzen zal gaan winnen. Terug naar af, in de ogen van Endara. De PRD zelf stelt in de tussentijd te zijn vernieuwd en niets meer met Noriega te maken te hebben. En mocht PRD-kandidaat Pérez Balladares het niet worden, dan gaat het presidentschap zeer vermoedelijk naar de populaire salsa-artiest en acteur Rubén Blades, die momenteel tweede staat in de opiniepeilingen.

Na vijf jaar strijd zijn de Panamezen en hun president het in elk geval over één ding eens: er moet zo snel mogelijk een nieuw staatshoofd komen. Van het huidige heeft iedereen de buik vol. Inclusief de president.