BREIN VAN VITESSE MET SIERLIJK KUIFJE

Hij wordt genoemd als potentiële Amerika-ganger. Een voetbaltalent dat snelheid en techniek combineert met een uitstekend speloverzicht. Maar Phillip Cocu kwam er tegen Feyenoord niet aan te pas. De schaduwspits van Vitesse ging ten onder in de fysieke strijd, zijn club verloor met 2-1. Misschien was zijn mindere spel van gistermiddag een bewijs dat Cocu nog te licht is voor de echte top: het Nederlands elftal. Of had hij gewoon zijn dag niet en verdient de linksbenige speler alsnog een uitnodiging van de bondscoach?

Het eerste half uur strooide Phillip Cocu met handige steekpasses en fraaie lange ballen. Hij ontdeed zich met hakballetjes achter het standbeen van zijn bewaker Bosz, die de speciale opdracht had het brein achter de Vitesse-aanvallen te neutraliseren. De Feyenoorder had het moeilijk in die beginfase, tot Cocu een knieblessure opliep bij een harde overtreding van Scholten. Hij zou de wedstrijd nog wel uitspelen, maar zichtbaar op halve kracht.

Na afloop praat Cocu nauwelijks over zijn eigen leed. Even had hij veel pijn, kreeg pijnstillers in de rust en had in de tweede helft geen last meer van zijn blessure. “Ik dacht eerst: shit, als het maar niet m'n banden zijn.” Hij bekritiseerde het slechte veld, maar daar had Feyenoord ook moeite mee gehad. Hij baalde vooral van de nederlaag. “Ik win liever met beroerd spel, dan dat ik zo verlies. Daar word je toch helemaal niet goed van.”

Even verderop staat Peter Bosz, die tevreden is over zijn tegenspel. “Phillip is een hele snelle, beweeglijke speler. Ik moest hem heel kort dekken. Als je hem veel ruimte geeft, krijg je het al gauw lastig.” Bosz' trainer Van Hanegem geeft toe dat hij een speler had opgeofferd aan Cocu. “Hij is een hele goeie speler. Dat hij nu wat minder speelde, zegt mij niet zo veel.” Cocu speelt normaal gesproken graag tegen Feyenoord. “Ze passen zich gemakkelijk aan. Toen ik in de slotfase in de spits ging spelen, ging Bosz meteen mee.” Over zijn mandekker: “Als ik me super had gevoeld, loop ik hem er toch uit. Nu speelde ik in een ruimte van een vierkante meter.”

Een korte stekelkop onder een sierlijk kuifje. Zijn lichtbruine ogen kijken je vriendelijk aan. Hij wordt op handen gedragen bij Vitesse, een echte teamspeler. Toen de club een slechte periode doormaakte, kwam zijn spel ook minder uit de verf. Met topscorer Gillhaus vormt Cocu een gevaarlijk duo, dat bij voorkeur kaatst door het midden. Gillhaus roemt zijn aangever. “Ik heb heel wat goals gemaakt waar Phillip een aandeel in had. Ik weet niet of het komt omdat hij ook links is. Dat heeft er denk ik niks mee te maken. Het is een gevoelskwestie.” Cocu: “Ik weet dat Hans balvast is, wat hij gaat doen, wanneer hij een schijnbeweging maakt.”

Phillip Cocu (23) is geboren in Eindhoven, leerde voetballen in Zevenaar en werd zes jaar geleden semi-prof bij AZ. In Alkmaar werd de jonge middenvelder omgeschoold tot linksbuiten, waar hij zich in de kijker speelde van het ambitieuze Vitesse. Cocu bleek het niveau in de eredivisie gemakkelijk aan te kunnen en werd geselecteerd voor Jong-Oranje. Bij Vitesse speelt hij dit seizoen als aanvallende middenvelder, nadat John van den Brom naar Ajax vertrok. Aanpassingsproblemen waren er niet. “In de jeugd speelde ik ook al op het middenveld. En vorig seizoen heb ik Van den Brom een paar keer vervangen. Toen ging het ook goed.”

Volgens assistent-trainer Jan Jongbloed moet Cocu nog beter positie kiezen bij het uitverdedigen. “Hij wil teveel de spelverdeler uithangen, maar dan eet hij het kaas van het brood van Theo Bos. Die moet de opbouw verzorgen. Phillip moet meer naar voren spelen, naast Gillhaus. Kijk maar naar de cijfers. De laatste maanden heeft hij bijna niet meer gescoord. Onze verwachting was dat hij er dit seizoen vijftien zou maken. Hij staat pas op tien.”

Hoofdtrainer Herbert Neumann had anderhalf jaar geleden een genuanceerd oordeel over de prestaties van Cocu. Een intuïtieve, emotionele speler, die qua persoonlijkheid en karakter niet geschikt zou zijn voor de rol van spelverdeler. Inmiddels heeft de voetballer Cocu zijn naïviteit verloren. “Vroeger kon ik 25 minuten afwezig zijn. Was ik een momentenvoetballer. Dat is al een stuk verbeterd. Je bent meer aan de bal. Moet meer lopen.”

Neumann zag het steeds meer zitten in Cocu en twijfelt niet meer aan zijn kwaliteiten. Of hij ook in aanmerking komt voor een uitverkiezing voor het Nederlands elftal, daar doet de trainer geen uitspraak over. Na enig aarzelen volgt een tip van de sluier. “Als Cocu niet goed genoeg is, heeft de bondscoach de beschikking over 22 heel goede spelers.” Een ironische glimlach verraadt de steek onder water. Natuurlijk meent de trainer dat Cocu een kans verdient.

Waarom wordt de mening van de voetbalkenners niet gehonoreerd? Waarom krijgen erkende talenten Cocu en Helder geen kans zich te bewijzen? Neumann heeft een verrassend antwoord. “Dat is de schuld van de media. Jullie schrijven elke week dat ze goed spelen, dat ze een kans verdienen. Daarom worden ze juist niet uitgenodigd.” Zo werkt dat in de voetballerij, lijkt hij te willen zeggen. De bondscoach gaat zijn eigen gang.

Cocu gelooft dat hij vooral benadeeld wordt omdat hij niet bij een topclub speelt. Een Ajacied of een Feyenoorder, zelfs een PSV'er komt eerder in aanmerking voor het Nederlands elftal. Als hij zichzelf vergelijkt met Witschge of Numan, twee andere linksbenige middenvelders die wel naar Amerika gaan, denkt hij niet voor hen onder te doen. Maar Witschge heeft nooit slecht gespeeld in Oranje en deed dat evenmin in het laatste oefenduel tegen Schotland. “Hij heeft ook al vaker met Roy gespeeld. Dat scheelt ook.”

Cocu heeft de hoop al opgegeven. Hij kan deze zomer lekker met vakantie en zijn vizier gaan richten op het volgend seizoen. Dan krijgt hij mogelijk wel een kans, wanneer enkele routiniers zijn afgedankt en er tijd genoeg is voor experimenten. Misschien verandert de bondscoach dan alsnog van mening. “Advocaat is vaak wezen kijken, maar ik denk dat hij het gewoon niet in mij ziet zitten.”

Misschien ligt de achterliggende oorzaak wel in de positiewijziging die Cocu afgelopen zomer onderging. Hij speelt niet meer aan de linkerkant, maar in het centrum. Daar lopen genoeg goede Nederlandse voetballers, zoals Wouters, Jonk en eventueel Rijkaard. “De bondscoach kijkt alleen naar specialisten. Ik stond er eerlijk gezegd niet bij stil toen ik op het middenveld ging spelen. 'Het is goed voor je ontwikkeling', zei Neumann.”

De trainer heeft hem vaak moed ingesproken, wanneer het verwachte telefoontje uit Zeist achterwege bleef. Hij vertelde Cocu zich niet gek te laten maken. “Ik ben wat dat betreft heel nuchter.” Zoals hij ook heel nuchter reageerde op de eerdere belangstelling van Ajax. De Amsterdamse club schrok vorig jaar van de gevraagde miljoenen en trok zich snel terug. Cocu kreeg de flirt met Ajax pas later te horen van het Vitesse-bestuur. Rancunes zijn hem vreemd. “Ik heb nog een contract voor twee jaar en heb het hier prima naar m'n zin. We vormen een vriendenclub.”

Maar wat als Vitesse volgend seizoen onverhoopt geen Europees voetbal zal spelen? Hij schudt zijn hoofd. Daar heeft hij blijkbaar nog niet echt aan gedacht. Als Vitesse volgende week van NAC verliest en de andere concurrenten voor een plaats in het UEFA-Cuptoernooi tot winst komen, krijgt de Arnhemse club het nog zwaar te verduren. “Dat wordt een rampseizoen. Daar moet ik niet aan denken.”