Hollands Dagboek

Maarten van Poelgeest, 29 jaar oud, verwierf bekendheid als voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond. Deze week probeerde hij als campagneleider GroenLinks uit de schaduw van de vier grote partijen te krijgen. Hij staat ook kandidaat voor het voorzitterschap van GroenLinks. Van Poelgeest woont in Amsterdam. Hij studeert sociale geografie.

Donderdag 7 april

Om half negen bij de zetter. Nog een extraatje voor ons AOW-pamflet Doe eens wat geks op je oude dag. Op de achterkant een tekstje over Piet de Visser. De vijftig-plus groep is een voorkeursactie voor hem gestart.

Als ik om negen uur op het partijbureau arriveer, kan ik nog net de kandidaten uitzwaaien die vandaag in Zuid-Limburg op verkiezingstournee gaan. Daarna volgt het bekende ochtendritueel. Ik leg de kaascroissant, die ik elke ochtend bij dezelfde bakker koop, bij het secretariaat neer. Hang m'n jas op, haal twee grote mokken thee, ga weer terug naar het secretariaat en pak de kranten er bij. 'CDA zakt naar vierde plaats'. Gisteravond ook al breeduit op de buis. Brinkman gaf anderen de schuld: “Het zijn moeilijke tijden, werkloosheid, immigratie, criminaliteit.”

Even tussen de telefoontjes door naar de tandarts. Geen gaatjes, maar veel gedoe met nare ijzeren haken. Bel met nog een bloedsmaak in mijn mond met de gezamenlijke redacties van Radio 1. Vraag om een overzicht van de debatten die in de laatste twee weken op radio 1 worden uitgezonden. Wanneer even later de fax op m'n bureau belandt, wordt mijn stille vrees bewaarheid. PvdA en CDA mogen 15 maal meedoen, VVD en D66 10 keer. GroenLinks slechts 2 maal. Het is exemplarisch voor wat de laatste twee weken gaat gebeuren, zeker gezien de peilingen van gisteren. Het gaat om de grote vier, GroenLinks ligt er uit. Het is zeker geen incident, een paar voorbeelden: tv-debatten van de VARA en RTL zonder ons, geen uitnodiging voor het VNO-debat over de toekomst van de Nederlandse industrie (de omschakeling naar een milieuvriendelijke produktie heeft blijkbaar weinig te maken met deze toekomst) en de andere vier lijsttrekkers mogen driemaal een column schrijven in de Telegraaf.

Zoiets steekt. Veel mensen binnen GroenLinks, waaronder ikzelf, hebben zich de laatste drie jaar ingespannen om GroenLinks van haar traditionele getuigenisrol te verlossen. En niet zonder resultaat: een inhoudelijk sterk programma doorgerekend door het CPB, een professioneel opgezette campagne en een resultaat bij de gemeenteraadsverkiezingen dat een verdubbeling van het zeteltal voorspelt.

Ik waag er mijn zoveelste kwaaie telefoontje aan. En weer hoor ik dezelfde argumenten. 'Het gaat er om wie de grootste wordt' of 'wij kiezen voor partijen die misschien gaan meeregeren'. De journalistiek heeft al geoordeeld, voordat de kiezers gesproken hebben. De inhoud, hoe goed onderbouwd ook, hoe uitdagend voor de gevestigde politiek ook, speelt geen rol. De wet van het getal is heilig. Hoe dicht de vier groten ook tegen elkaar aangekropen zijn, er is nog genoeg te beleven: Bolkestein geeft Brinkman een kat, De Hoop Scheffer waarschuwt voor de 'rooien'. Kleine verschillen worden tot enorme proporties opgeblazen om zich toch maar te kunnen 'profileren' en de journalistiek leeft er van. En je dan nog afvragen hoe het komt dat burgers de politiek de rug toekeren.

Jan van Ingen Schenau (campagnemanager PvdA) belt. Voor Pasen had ik hem het idee voorgelegd voor een debat tussen Kok en Ina of Mohamed. Mij wordt duidelijk uit het telefoontje dat zodra Kok in het openbaar uitgedaagd wordt hij geen nee zal zeggen.

's Avonds laat bereiden Tijs (partijvoorlichter) en ik de vergadering van de campagnecommissie nog even voor. Een brief van de NOS over het slotdebat, doorlopen van een lijst met inhoudelijke initiatieven die we in de laatste weken nog kunnen lanceren en een korte bespreking van de actualiteit. Om tien uur stap ik op mijn fiets op weg naar huis. Kijk nog naar NOVA en hoor Hirsch Ballin zowaar een leuke grap maken over zijn hond, die hij niet heeft.

Vrijdag

Het ochtendritueel luidt weer een nieuwe dag in. Ina belt. Vertelt over het uitgelopen IRT-debat. Was pas om half vijf thuis. Zoals verwacht hebben CDA en PvdA, in het zicht van de verkiezingsdatum, elkaar stevig vastgehouden. Hirsch Ballin heeft zijn ondergeschikten getuchtigd, maar weigerde zichzelf te kastijden. Zouden burgers nu echt niet denken dat zo'n debat van vijftien uur slechts een rituele dans is?

's Middags te gast op een symposium over vormgeving en verkiezingscampagnes. De middag heeft als titel 'De macht en onmacht van het beeld'. Van alles is er: 'collega-campagneleiders', vormgevers, communicatiespecialisten en journalisten. De campagnes komen er niet best af: grijs, inwisselbaar, angst voor het beeld. Er is één uitzondering: de campagne van GroenLinks. Bas en Krijn van ons reclamebureau Nuyten & Associates lopen glunderend rond.

Voordat ik in de trein terug naar Amsterdam stap, koop ik een NRC. 'Inval van FIOD bij bedrijf met Brinkman als commissaris'. De arme man blijft ook niks bespaard.

Maak nog net het staartje van de campagnecommissie mee. Het nieuws over Brinkman is net doorgedrongen. Iedereen is benieuwd naar de uitzending van Reporter. Ga na afloop eten met Tijs in het onvolprezen Koffiehuis van den Volksbond. Vroeger wou het wel eens voorkomen dat je een gerecht gewoon niet kreeg. “Dat lust je niet”, zei ober Kees dan. De laatste twee jaar is het allemaal wat netter geworden. Maar nog steeds is het op gammele stoeltjes aanschuiven bij vreemden. Het eten is zoals altijd uitstekend.

Met een volle maag arriveer ik nog net op tijd voor mijn gesprek met de kandidatencommissie voor het partijvoorzitterschap. Marijke Vos gaat naar de Tweede Kamer. Ik heb er in het verleden verschillende keren blijk van gegeven haar graag te willen opvolgen. Maar sinds het laatste congres dat mij overeenkomstig de wens van weer een andere kandidatencommissie niet op de Tweede-Kamerlijst zette, ben ik daar aan gaan twijfelen. Een beroep op mij van een politiek brede groep van 27 partijleden heeft me er toe overgehaald wel kandidaat te zijn.

Gesprek gaat goed. Het wachten is op het advies eind april. Spannend. Na afloop nog even naar het café.

Zaterdag

Met een kleine kater opgestaan. Op de Dam nemen we het laatste 'shot' voor het duo-spotje met Ina en Mohamed op. Met behulp van een steigerstellage worden twee wanden gesuggereerd die opeens openslaan. Ina en Mohamed moeten ongeveer tien keer het beeld inlopen, even wachten tot de 'muren' opengaan en dan verdwijnen in het winkelende publiek. Mohamed is weer in topvorm en maakt aan de lopende band grappen.

Het laatste uur dat de winkels nog open zijn, gebruik ik om muziek te kopen: Pavement, Smashing Pumkins en The The. Meteen thuis de nieuwe oogst beluisterd. Ben vooral de laatste tijd wild over Smashing Pumkins. Vanavond lekker uit eten met vrienden. Het wordt laat, zeker als we om half twee nog naar café De Spuyt gaan.

Zondag

Als ik opsta en de radio aanzet hoor ik hoe Kok en Van Mierlo Brinkman in bescherming nemen. Ongetwijfeld goed bedoeld, maar niet minder dodelijk.

Snel op de fiets naar Amsterdam-Noord. Ergens verdwaald op het verlaten industrieterrein dat doet herinneren aan de grote dagen van de scheepsbouw, ligt Studio Schram. Ina, Mohamed en de produktieploeg zijn er al. Het is koud. Mohamed zegt met een grote glimlach: “Ik heb er geen last van, al die uurtjes zon extra uit mijn jeugd doen mijn kacheltje van binnen harder branden dan die van jullie.” Ik leer wat filmjargon. Na achttien 'slades' en verschillende 'takes' per 'slade' en vijf uur voornamelijk wachten staat alles er op.

Tijs belt tussendoor. Twee Vandaag wil een stevig statement over de 'affaire Brinkman'. Ik erger me. Schelden is wel interessant, maar aandacht voor bijvoorbeeld onze brede energieheffing niet. We besluiten ons terughoudend op te stellen. Het is niet aan ons om te oordelen over het oordeelsvermogen van Brinkman, maar de toestand toont wel aan dat een politicus zich beter verre kan houden van commissariaten. Twee Vandaag vindt dit voldoende. Ina doet morgen een vraaggesprekje.

Net op tijd voor Studio Sport thuis. Om negen uur volgt Brandpunt met Hans van Mierlo. Weer de 'affaire Brinkman'. Van Mierlo nuanceert z'n statement van vanmorgen. Natuurlijk, zo geeft hij grif toe, de feiten moeten op tafel komen. Hij laat Brinkman bungelen.

En dan de pijnpuntvideo. Ik herinner me hoe vorige week een volstrekte karikatuur van GroenLinks wethouder Jeroen Saris werd gepresenteerd als gedegen kijk in de ware ziel van GroenLinks. Elk verweer, elk argument, elke weerlegging van Jeroen zelf was er uitgeknipt. Ben benieuwd wat men voor Van Mierlo in petto heeft. Hij komt er genadig af. Het voor D66 desastreuse jaar 1982 wordt teruggehaald. Dumping van kernafval in zee, gasboringen in de Waddenzee, kappen van Amelisweerd. En dat met D66 in het kabinet. Het is hard, maar een verhaal dat Van Mierlo al tientallen keren voor de voeten is geworpen. Hij weerlegt het dan ook makkelijk.

Even later komt-ie wel in de problemen. D66 wil de Betuwelijn ondergronds, maar heeft daarvoor geen extra geld uitgetrokken. Van Mierlo zwamt wat over een structuurfonds waar het geld uitgehaald kan worden, handig gebruikmakend van de onwetendheid van Fons de Poel. Dat geld zit namelijk vast. Bluf, maar knap.

Maandag

Bespreking bij de fractie over de verkiezingskaravanen. Terug in Amsterdam weer een telefoonmarathon. Ik heb na de campagne ongetwijfeld bloemkooloren. Het RTL-journaal wil een keer een item maken over ons. Ik probeer 'het Rabbae-effect' te slijten. Met Mohamed als duo-lijsttrekker profiteert GroenLinks van twee effecten. Veel migranten stemmen op GroenLinks en veel mensen brengen een proteststem tegen extreem-rechts uit op ons. “Misschien is het aardig om dit effect eens te laten onderzoeken”, zeg ik. Helaas, de onderzoeksgelden van RTL zijn op. Samen lopen we het lijstje van voorstellen langs die wij nog voor de laatste weken op de plank hebben liggen. Er zit wat bij. Ik ga regelen dat dit voorstel verder wordt uitgewerkt en op papier komt.

De peilingen van Twee Vandaag (NIPO) komen binnen. Dat is even slikken. We staan op acht. Het missen van de slag in de vrije publiciteit doet zich voelen. Nu niet zenuwachtig worden, weet ik. Het herstel van de PvdA zet door, al staat men nog op 16 zetels verlies. Het CDA heeft niet extra geleden onder de affaire, nog steeds een verlies van 24 zetels. Elke keer bij een peiling verbaas ik mij er weer over hoe bepalend voor de berichtgeving de vorige peiling is. De regeringscoalitie staat nog steeds op veertig zetels verlies. Dat is nog nooit vertoond. En toch schijnt de conclusie dat de kiezer dit kabinet een brevet van onvermogen geeft niet zo logisch te zijn in politiek Den Haag. Kok staat even later voor de camera's al weer te glunderen.

Snel voor het zes-uurjournaal log ik in op de politieke aandelenmarkt. Grif handel ik met voorinformatie en boek enkele dubbeltjes koerswinst.

Ga op bezoek bij Cosmos Government en Immortal Sound Productions. Zij organiseren in opdracht van ons een grootse Houseparty. We verwachten tenminste 6.000 jongeren. Lef kunnen Jochem en Raymond, beginnende ondernemers in House-evenementen, niet ontzegd worden. In het verleden hebben ze enkele malen feesten met 9.000 jongeren georganiseerd in Sporthallen Zuid in Amsterdam. Elk weekend zijn zo'n 30.000 jongeren op weg naar een House-evenement. Maar het wordt steeds moeilijker. Geen locaties, angstige gemeentebesturen.

House heeft een negatief imago. Toch doet mij de berichtgeving sterk denken aan de manier waarop gesproken werd over Punk en New Wave toen ik zelf een tiener was. Ook toen groeide de jeugd onder invloed van de nieuwe 'satanische' jongerencultuur op voor galg en rad.

We ondertekenen de contracten. Daarna spoed ik mij met badmintonraket naar mijn wekelijkse lichaamsbeweging. Ook een goed excuus trouwens om na afloop het café in te duiken. Maak het dit keer niet laat. Ina zit bij Andries Knevel van de EO. Doet het goed. Reageert ontspannen op tendentieuze vragen over haar communistische verleden.

Dinsdag

Fractievergadering in Den Haag. Gelukkig geen paniek over de laatste peilingen. Na afloop met Hans S. naar Utrecht om de puntjes op de i te zetten voor de Eurocampagne. Kijk 's avonds naar NOVA. Goed nieuws. Bij Interview staan we weer op 10 zetels. Veel aandacht voor de raadsleden van extreem-rechts. Ofschoon steeds duidelijker wordt dat we te maken hebben met tuig, vrees ik dat dit keer sommige gekken zijn ingeruild voor slimmerds als Dewinter in Vlaanderen.

Schelto Patijn wordt burgemeester van Amsterdam. Vast geen kwaaie vent, maar was Hedy d'Ancona, Jacques Wallage of Andrée van Es nou echt niet leuker geweest?

Woensdag 13 april

Campagneoverleg met de medewerkers op het partijbureau. We besluiten volgende week ingedommelde afdelingen te gaan bellen. De collegeonderhandelingen zijn achter de rug, de nieuwe raden zijn geïnstalleerd. Nu de handen uit de mouwen voor de Tweede-Kamerverkiezingen.

De telefoon wacht weer. De laatste voorbereidingen voor de campagnestart komende zaterdag. Gisteren is besloten zaterdag de andere lijsttrekkers uit te dagen tot rechtstreekse debatten. Niet over de poppetjes, maar over de inhoud. Ik maak de concept-brieven aan de andere lijsttrekkers en fax ze naar Den Haag voor reactie. Spreek met Claire (fractievoorlichter) af dat zij morgen gaat leuren bij de media.

De journaals en NOVA besteden 's avonds ruim aandacht aan de ouderenmanifestatie in Eindhoven. En weer hetzelfde liedje, de grote vier tegenover de 'post-actieven'. En dat terwijl Piet de Visser er ook was en hij als enige de handen in het stadion op elkaar kreeg.

    • Maarten van Poelgeest