Amerika maakt pas op de plaats met superhighway

NEW YORK, 16 APRIL. “Superhighway - de term is al volkomen versleten hoewel de meeste mensen niet eens goed weten wat hij inhoudt”, zei topman Raymond Smith van de Amerikaanse telefoonmaatschappij Bell Atlantic. “Die superhighway zal er waarschijnlijk dan ook anders uitzien dan wij nu denken.”

Smith sprak tijdens een jaarlijkse mediaconferentie, georganiseerd door investeringsbank Wertheim Schroder en het blad Variety. Het Pierre Hotel puilde uit wegens de grote belangstelling voor mediabonzen als Gerald Levin (Time Warner), Frank Biondi (Viacom), Robert Wright (NBC) en Michael Fuchs (HBO).

De electronic superhighway is de infrastructuur die het mogelijk maakt op elke gewenst moment vanuit de huiskamer onder meer films en tv-programma's op te vragen, bibliotheken te raadplegen of boodschappen te doen. De consument laat zich op die elektronische snelweg - ook informatiesnelweg of digitale infrastructuur genoemd - vervoeren met behulp van telefoon en televisie of zijn computer.

Om de snelweg te realiseren is een grootschalig glasvezelnet nodig en samenwerking (of fusie) tussen telefoon- en kabelbedrijven, en dient het tv-toestel worden voorzien van een gecomputeriseerd schakelkastje (settop) dat de wensen van de kijker en digitale retoursignalen 'vertaalt'. Bedrijven hebben zich in het afgelopen jaar gehaast om tot samenwerkingsvormen te komen.

Op dit moment maken de Verenigde Staten pas op de plaats. Het bedrijfsleven, dat het kapitaal moet leveren voor de aanleg van de snelweg, bezint zich op de kosten. In oktober vorig jaar tekenden de kabelgigant TCI en de telefoonmaatschappij Bell Atlantic een fusieplan, maar dit liep eind februari op de klippen. Hetzelfde deden Cox Cable en Southwestern Bell maar ook zij besloten vorige week niet samen te gaan. TimeWarner stelde vorige maand zijn experiment met interactieve televisie in Orlando, Florida, uit. Dat zal nu pas in december beginnen.

Een andere vertraging deed zich voor bij de voorgenomen fusie van AT&T en mobiele telefoonmaatschappij McCaw. Een federale rechter die toeziet op mogelijke monopolievorming wil dat AT&T eerst duidelijk maakt wie gediend is met de fusie, voordat hij die wil goedkeuren.

Wat na lange strijd wel doorging was de overname van mediagigant Paramount Communications door kabelmaatschappij en tv-producent Viacom. De film- en mediawereld is nog niet uitgepraat over het prijskaartje van 10 miljard dollar dat daaraan vastzat. Viacom trouwens ook niet; de onderneming vraagt zich nog steeds af hoe ze dat uiteindelijk gaat betalen.

Op de mediaconferentie van Wertheim Schroder en Variety kon uiteraard geen spreker om de superhighway heen. “Natuurlijk is de elektronische supersnelweg overhyped, maar dat neemt niet weg dat de computerindustrie voortmarcheert en telefoon- en kabelbedrijven verder gaan met de aanleg van glasvezel”, zei Brian Roberts, topman van kabelbedrijf ComCast.

Reed Hundt, voorzitter van de overheidsinstantie die zich bezighoudt met de regulering van de Amerikaanse media, nam de supersnelweg uitermate serieus: “De aanleg ervan is een van de belangrijkste factoren in onze huidige economie”, aldus Hundt. Volgens hem bestaat de elektronische supersnelweg in feite al, maar zal hij zich enorm uitbreiden. Hundt denkt daarbij aan het gebruik van het computernetwerk Internet, andere rechtstreekse informatiediensten en betaal-tv.

Wel constateert Hundt enige vertraging: “Vóór de fusie tussen Bell Atlantic en TCI was de aanlegsnelheid 50, daarna 150 en na het afblazen van de plannen nog steeds 140”, aldus Reed Hundt. En Smith: “Er is vertraging in de aanleg opgetreden, maar niet veel. De tijd is er gewoon rijp voor.”

De paneldiscussies en redevoeringen boden ook de gelegenheid om een beter beeld te krijgen van de supersnelweg zelf, de kosten ervan en de termijn waarop hij kan worden gerealiseerd. De overheid, in de persoon van FCC-voorzitter Hundt, wil een open, voor iedereen toegankelijke snelweg. “De snelweg moet niet de vorm krijgen van een enkelspoor voor één trein maar een brede open weg met veel rijbanen”, aldus Hundt.

“De Amerikaanse supersnelweg kost per consument 1000 à 1.500 dollar in aanleg en 400 à 500 in marketing”, rekent David Londoner van Wertheim Schroder voor. Hij ziet de mogelijkheden zich slechts langzaam ontwikkelen. De consumenten moeten naar de nieuwe mogelijkheden toegroeien. Volgens Frank Biondi van Viacom duurt het 7 à 10 jaar voor er zoiets als een elektronische snelweg is. “Onze kinderen zullen pas een volledig gerealiseerde highway meemaken.”

Ook Nathan Myhrvold van software-bedrijf Microsoft ziet de snelweg als een lange-termijnproject. Eerst dient duidelijk te zijn hoe de snelweg moet worden geëxploiteerd en waar de winst vandaan moet komen. Myhrvold denkt dat video-op-verzoek de katalysator is voor populariteit maar andere vormen zullen later belangrijker worden. “Daar zijn we zeker van”, aldus de Microsoft-functionaris, “anders zouden we er geen honderden miljoenen dollars per jaar aan uitgeven.”

Time Warner-topman Levin had een concreter perspectief. Volgens hem zal de interactieve supersnelweg worden gedragen door video-diensten (waarvan de jaarlijkse omzet op de Amerikaanse markt nu al 16 miljard dollar beloopt), postorderverkopen (omzet 50 miljard) en telefonie (80 miljard). Volgens Levin maken kabelbedrijven een grotere kans op exploitatie van het netwerk hiervoor, omdat de lokale telefoniebedrijven, de Baby Bells, hun verouderde netten nog volledig moeten vervangen. Levin was bijzonder kritisch over de overheidsregulering voor kabelnetten in de VS, die hij zelfs vergeleek met het systeem in de voormalige Sovjet-Unie. “De consument wil gemak en keuzes”, aldus Levin. “En alleen de spelers die opletten wat de consument wil, redden het.”

    • Lucas Ligtenberg