Afroepbare strijdmacht VN telt al 28.000 man

NEW YORK, 16 APRIL. De Verenigde Naties hebben van 18 lidstaten toezeggingen voor 28.000 man aan extra vredestroepen. Voorts worden onderhandelingen gevoerd over de beschikbaarheid van nog eens 52.000 man voor vredesoperaties met 31 andere landen. Dat heeft kolonel Gerard Gambiez van het departement van Vredesoperaties van de VN deze week bekendgemaakt.

De nieuwe troepen zijn het resultaat van een nieuw systeem van direct inzetbare manschappen en uitrusting dat donderdag werd gepresenteerd. Het bestaat uit militaire eenheden van mensen, materieel en diensten. Ze zijn vrijwillig beschikbaar gesteld en op afroep leverbaar. Gambiez vergeleek het systeem met een kast waarvan hij de verschillende laden desgewenst kon opentrekken. Anderen spraken van een database voor vredesoperaties.

Gambiez legde uit dat in het nieuwe systeem de Veiligheidsraad alleen vredesoperaties begint als de manschappen en het materieel daadwerkelijk beschikbaar zijn. Sinds de VN in de laatste jaren steeds meer en zwaardere taken op zich heeft genomen is de belangrijkste kritiek altijd geweest dat de goede voornemens van de Veiligheidsraad in de praktijk niet konden worden waargemaakt wegens gebrek aan beschikbare manschappen.

Op dit moment hebben de VN ongeveer 70.000 man aan vredestroepen in het veld. In talloze gebieden is gebrek aan voldoende mensen en materieel om de taken adequaat uit te voeren. Vorige maand nog zei secretaris-generaal Boutros-Ghali dat het voortdurend onzeker is waar materieel vandaan moet komen, en ook of het goed genoeg is. “Zelfs als het dat is”, aldus de SG, “zijn vertragingen onvermijdelijk omdat lidstaten niet weten of ze zullen worden gevraagd en dus niet paraat zijn, en al helemaal niet voor een specifieke missie.”

Het huidige systeem, dat voortvloeit uit aanbevelingen die Boutros-Ghali deed in zijn 'Programma voor de vrede', moet daar een eind aan maken. Volgens Gambiez, de Franse ontwerper van het systeem, moeten militairen binnen zeven dagen paraat zijn, eenheden van manschappen en materieel in twee weken en alle overige onderdelen van het systeem in maximaal vier weken. De eenheden moeten zes maanden beschikbaar zijn en militairen een jaar, waarna ze na een rustperiode weer oproepbaar worden.

De VN heeft ook trainingsrichtlijnen ontworpen voor vredestroepen waaraan deelnemende landen moeten voldoen. De richtlijnen zullen binnenkort openbaar worden gemaakt. Binnen het systeem kunnen landen hun diensten aanbieden naar vermogen maar ook op elk moment weigeren. De VN gaat er echter vanuit dat alle lidstaten de plicht hebben deel te nemen. “Het succes van het systeem hangt af van de participatie van de lidstaten”, zei ondersecretaris voor Vredesoperaties Kofi Annan.

De meeste landen juichten in de eerste reacties het totstandkomen van het systeem toe. Frankrijk verklaarde dat de geloofwaardigheid van de VN-vredesoperaties op het spel staat. De VS stelden zich terughoudender op. Ze moedigden iedereen aan troepen beschikbaar te stellen maar bedankten zelf beleefd. De VS hebben “wereldwijd al een weids scala van verplichtingen waardoor het onpraktisch is specifieke militaire eenheden voor de VN te reserveren”. Ze zijn wel bereid de VN te steunen bij het verder reorganiseren van de vredesoperaties.

De VS hebben in het recente verleden veel kritiek gehad op de organisatie van de VN. President Clinton maande de VN in september nog om minder hooi op hun vork te nemen. Hij kondigde ook aan dat de VS zeer selectief zouden worden bij het daadwerkelijk beschikbaar stellen van manschappen voor VN-taken, zoals vredesoperaties. De VS beëindigden vorige maand hun deelneming aan de humanitaire operatie in Somalië.

    • Lucas Ligtenberg