Servische pesterijen

DE SERVIËRS BEDRIJVEN met blauwhelmen en VN-waarnemers een treurig kat-en-muisspel. Na het machtsvertoon van Amerikaanse NAVO-vliegtuigen gebeurt precies dat waarvoor was gewaarschuwd. De militaire zwakte van de VN-eenheden op de grond en de richtingloosheid van de politieke commandovoering eisen hun tol, winst verkeert in verlies, de geloofwaardigheid verschrompelt. Onderwijl is het vredesproces, dat betekent het lot van een paar miljoen mensen, het kind van de rekening.

Dat is de consequentie wanneer politiek oordeel, militair inzicht en uiteindelijke besluitvorming aan (internationale) ambtenaren wordt overgelaten, die zelf geen armslag hebben om een koers uit te stippelen en vol te houden. Deze week distantieerden regeringswoordvoerders in Washington zich van de verantwoordelijkheid voor de luchtoperaties. Ja, het waren Amerikaanse vliegtuigen geweest, maar de bevelvoering was een zaak van de NAVO. Het hadden dus evengoed toestellen van andere nationaliteit kunnen zijn die de Serviërs bestookten. Uit andere bron werd gesuggereerd dat hier een knap staaltje van doeltreffende beslistheid was getoond. Niet alleen de Russen waren niet ingelicht, ook de permanente vertegenwoordigers bij de NAVO in Brussel hoorden er pas achteraf van. Ten slotte, hoewel zondag de val van Gorazde dreigde met alle gevolgen van dien voor de bevolking, hadden de vliegtuigen slechts luchtsteun gegeven aan VN-posities. (Er mocht eens iemand overreageren.) Alsof de stad niet vorig jaar in de desbetreffende resolutie van de Veiligheidsraad met name is genoemd als veilige en dus door de VN te waarborgen plaats.

DE WINST DIE militair-tactisch is geboekt met verkorting van de bevelslijn is onomstreden. Piloten van opgetrommelde NAVO-vliegtuigen verschijnen nu binnen een half uur boven het aangegeven doel. Maar de keerzijde is dat op en boven het Bosnische strijdtoneel iedere militaire handeling directe politieke consequenties heeft. Vandaar dat voor iedere handeling de politieke verantwoordelijkheid moet vaststaan - iets wat ook wel de beschikbaarheid van leiderschap wordt genoemd. De VN als organisatie kan niet in die behoefte voorzien, al was het maar omdat verschillende mogendheden met uiteenlopende belangen er aan de touwtjes trekken. Door de NAVO een blauwe pet op te zetten is het probleem nog wat groter gemaakt. Ook de NAVO heeft het fenomeen leiderschap niet in de aanbieding.

Het gevolg is een beleid van speldeprikken in de hoop dat de tegenstander daarvoor zo gevoelig is dat hij inbindt. Maar iedere prik verhoogt slechts de irritatie. En uit die irritatie komt een hinderlijke vindingrijkheid voort, zoals de Serviërs nu dagelijks laten zien.