Ruzie Moskou en Kiev domineert top GOS in Moskou

MOSKOU, 15 APRIL. Voortdurende beschuldigingen tussen Rusland en de Oekraïne over het gedrag van hun marines in de Zwarte Zee dreigen de topconferentie te overheersen die twaalf voormalige Sovjet-republieken vandaag in Moskou houden over nauwere onderlinge economische betrekkingen.

Hoewel de Oekraïense president Kravtsjoek gisteren bij aankomst in Moskou zei dat “het incident voorbij is”, leek de rel rondom de Russisch-Oekraïense Zwarte Zee-vloot alleen maar verder te escaleren.

De Zwarte Zee-vloot is een grote marinevloot van de voormalige Sovjet-Unie die zijn thuisbasis heeft in het Oekraïense Sevastopol, formeel door de Oekraïne en Rusland samen wordt beheerd, maar in de praktijk steeds meer onder Russisch bevel staat. Afgelopen zondag voer een schip van de vloot met dure onderzoeksapparatuur van Odessa naar Sevastopol, zonder toestemming van de Oekraïense autoriteiten. Toen de Oekraïense kustwacht probeerde het tegen te houden ontstond een schermutseling met waterkanonnen en lichtkogels. Oekraïense troepen namen daarop de gemeenschappelijke basis in bezit van waaruit het schip was vertrokken.

Gisteren stuurde de Russische opperbevelhebber van de Zwarte Zee-vloot in Sevastopol, admiraal Edoeard Baltin, een bewapend marineschip naar Odessa om de daar nog aanwezige Russen op te halen. Hij riep het schip echter terug nadat de Oekraïne had laten weten dat het schip niet zou worden binnengelaten. Volgens het persbureau Interfax heeft Baltin verscheidene schepen in Sevastopol in hoogste staat van paraatheid laten brengen.

Op een persconferentie in St. Petersburg beschuldigde admiraal Igor Kasatonov, onderbevelhebber van de Russische marine, de Oekraïne ervan drie door Russen geleide marinebases te willen overnemen. Kasatonov zei dat de Russische schepen in Izmail, Otsjakov and Nikolajev daarom in staat van paraatheid waren gebracht. Een woordvoerder van het Oekraïense ministerie van defensie ontkende de beschuldiging en zei dat de Russische bevelhebbers in de Zwarte zee “zich als piraten gedragen”. Het ministerie erkende wel dat de Oekraïne van plan is alle Oekraïense havens behalve Sevastopol tot verboden gebied te verklaren voor schepen van de Zwarte Zee-vloot.

Ook eerder zijn er al incidenten geweest tussen de Oekraïense kustwacht en de Zwarte Zee-vloot en president Kravtsjoek zei gisteren dan ook dat de problemen rondom de vloot “zonder uitstel” moeten worden opgelost. Een bijkomend probleem voor Kravtsjoek is dat de Krim, het schiereiland waarop Sevastopol ligt, voornamelijk door Russisch-taligen wordt bewoond die in nauwelijks verhulde taal aansluiting bij Rusland nastreven.

Ook in het parlement in Kiev zal naar verwachting herintegratie met Rusland een belangrijke kwestie worden. De communistische en socialistische partijen, die van nauwere economische banden met Rusland hun belangrijkste campagnethema hadden gemaakt, hebben bij de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag van alle partijen de meeste zetels gehaald.

Een vorm van een Oekraïens geassocieerd lidmaatschap van de economische unie die een aantal voormalige Sovjet-republieken afgelopen najaar op papier hebben gesloten, staat op de agenda van de top van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten die vandaag in Moskou wordt gehouden. Maar in Moskou werd vanmorgen verwacht dat president Kravtsjoek en zijn Russische collega Jeltsin prioriteit zouden geven aan de incidenten in de Zwarte Zee.

Er zijn verschillende plannen tot nauwere samenwerking tussen de voormalige Sovjet-republieken, waarover vandaag wordt gesproken. Rusland en Wit-Rusland zijn daarmee het verst, sinds zij deze week een akkoord ondertekenden over de vorming van een economische en monetaire unie. Volgens het akkoord worden onderlingen handelsbelemmeringen weggegenomen en wordt de Russische roebel in beide landen gehanteerd. De Russische centrale bank zou het alleenrecht hebben om de geldhoeveelheid te reguleren. Daartegenover zou staan dat de Wit-Russen hun huidige roebels, die tien keer zo weinig waard zijn als de Russische, op basis van één tegen één mogen omwisselen. Het akkoord moet nog door de parlementen van beide landen worden goedgekeurd.