Rusland wil ander systeem privatisering

MOSKOU, 15 APRIL. De Russische regering wil de manier waarop staatsbedrijven worden geprivatiseerd radicaal veranderen. Grote investeerders zouden voorrang moeten krijgen boven de werknemers van het te privatiseren bedrijf.

Een plan met deze strekking is deze week naar het parlement gestuurd. “Het is privatisering ter faveure van een zeer kleine groep mensen. Ik begrijp dat dit niet een sociale manier van privatisering is”, zo zei Dmitri Vasiljev, plaatsvervangend hoofd van het comité dat in Rusland de privatisering regelt, op een persconferentie. “Maar ons doel is nu een laag van effectieve eigenaren te vormen. Investeringen zijn een sleutelelement in de toekomstige economie.”

In Rusland is twee jaar geleden een omvangrijk privatiseringsprogramma begonnen, waarbij elke burger een 'voucher' kreeg om een aandeel mee te kopen. Werknemers en directie van de te privatiseren bedrijven kregen voorrang bij de aankoop van aandelen in het eigen bedrijf en beschikken nu veelal over 51 procent of meer van de aandelen. Deze wijze van privatiseren heeft het gevolg gehad dat in veel verkochte staatsbedrijven radicale veranderingen achterwege zijn gebleven. De werknemers-eigenaars zijn zelden voorstander van herstructureringen die massa-ontslagen met zich meebrengen. Het weggeven van aandelen in ruil voor vouchers heeft ook geen kapitaal opgeleverd waarmee nieuwe investeringen kunnen worden gedaan.

Het omruilen van vouchers tegen aandelen kan nog tot 1 juli, en daarmee is dan de eerste fase van het privatiseringsprogramma afgelopen. Voor het vervolg heeft de regering nu een plan naar het parlement gestuurd, waarmee een radicaal andere koers wordt ingeslagen.

De belangrijkste voornemens van de regering zijn de volgende. Aandelenpakketten van 51 procent of meer zullen voortaan eerst worden aangeboden aan “grote strategische investeerders”. De speciale voorrechten van directie en arbeiders om een meerderheidsbelang te verwerven zullen worden afgeschaft. Van bedrijven die hun rekeningen niet meer kunnen betalen zullen sneller failliet worden verklaard en hun bezittingen zullen sneller worden verkocht. Verder zullen ongebruikte militaire objecten, vooral land en machines, ook ter verkoop worden aangeboden.

Vasiljev zei woensdag in een toelichting op het plan dat hij nog wel tegenstand verwacht in het parlement, waar een meerderheid van de afgevaardigden zich herhaaldelijk tegen radicale economische hervormingen heeft uitgelaten. Het is niet duidelijk op hoeveel staatsbedrijven de nieuwe regels van toepassing zullen zijn, als zij worden goedgekeurd. Het privatiseringscomité onder leiding van minister Anatoli Tsjoebais was van plan voor 1 juli zeventig procent van de staatsbedrijven te verkopen. Daarna zou het privatiseringsprogramma nog langzaam verder gaan. “Het zou een succes zijn als we na 1 juli negen bedrijven per maand verkopen”, aldus Vasiljev.