Nederlanders bij Sarajevo in gijzeling

PAG.9 HOOFDARTIKEL

SARAJEVO, 15 APRIL. Twee Nederlandse VN-waarnemers zijn gistermorgen in de omgeving van Sarajevo in gijzeling genomen door Bosnisch-Servische troepen en naar een onbekende bestemming afgevoerd.

Het aantal vermiste Nederlandse UNMO's komt daarmee op drie: maandag werd de Nederlandse waarnemer majoor Van Baal aangehouden toen hij met twee tolken onderweg was van de moslimenclave Zepa naar Sarajevo. Van hem is daarna niets meer vernomen.

De Bosnische Serviërs beslissen vandaag of ze het contact met de VN-vredesmacht UNPROFOR herstellen en de draad van het vredesproces weer opnemen. Gisteren werden blauwhelmen en VN-waarnemers door de Serviërs opnieuw onderworpen aan vernederende maatregelen. De Veiligheidsraad veroordeelde die vannacht in een verklaring, waarin de Serviërs werden gewaarschuwd voor de “ernstige consequenties” van hun gedrag.

De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, zinspeelde gisteren op een hervatting van de contacten met de VN-vredesmacht; de militaire leiding van de Serviërs zou zich daarover vandaag uitspreken. Zijn plaatsvervanger Nikola Koljevic voegde daaraan toe dat de Bosnische Serviërs bereid zijn weer te praten met VN-functionarissen die niet direct betrokken zijn bij de NAVO-bombardementen op Servische stellingen bij Gorazde, zondag en maandag. Koljevic zei dat de speciale VN-afgezant in ex-Joegoslavië, Akashi, zou kunnen bemiddelen tussen de Serviërs en de VN-vredesmacht. Overigens was Akashi wel bij de NAVO-bombardementen betrokken.

De Russische bemiddelaar Tsjoerkin liet zich gisteren optimistisch uit over het vredesproces. In Belgrado zei hij een bestandsvoorstel te hebben opgesteld dat hij vandaag voorlegt aan de leiding van de Bosnische Serviërs in Pale en daarna aan de Bosnische regering in Sarajevo.

Eerder gisteren lieten de Bosnische Serviërs, vooral bij monde van hun opperbevelhebber, generaal Ratko Mladic, zich nog zeer strijdlustig uit. Mladic zei, doelend op de NAVO, dat “elke Serviër weet wie de vijand is”. “Er zal pas vrede zijn in Bosnië als de Westerse oorlogsgoden moe worden van Bosnië”, zei Mladic.

De Bosnische Serviërs kwamen gisteren opnieuw op een aantal plaatsen in Bosnië in actie tegen VN-soldaten en VN-waarnemers. Overal in het door de Serviërs beheerste deel van Bosnië werden VN-soldaten en VN-waarnemers in hun bewegingsvrijheid beperkt.

Minister Ter Beek (defensie) zei gisteravond na zijn werkbezoek aan de Nederlandse troepen in Bosnië “zeer benieuwd te zijn naar de agenda van de Serviërs”. “Na het ultimatum rond Sarajevo geloofde ik in een voortkruipend vredesproces, maar dat gaat kennelijk met horten en stoten. De Serviërs moeten nu even met hun spierballen rollen.” De defensiewoordvoerders in de Tweede Kamer noemen de risico's voor de Nederlandse VN-militairen in Bosnië op dit moment nog aanvaardbaar.

Pag.5: Serviërs maken VN in Bosnië het leven zuur

In Hresa werden zes ongewapende waarnemers van de VN uit hun observatiepost gehaald en naar een Servische kazerne in Mokro, nabij Pale, gebracht. Eerder waren vijftien Canadezen en drie waarnemers bij Cifluk door de Serviërs ingerekend en in een schoolgebouw opgesloten. De blauwhelmen bewaakten een opslagplaats met door de Serviërs ingeleverde zware wapens.

In Krivoglavci, vlakbij Sarajevo, vervoegden gisteren de Serviërs zich met een tank bij een door blauwhelmen bewaakte opslagplaats van zware wapens en eisten toegang tot die opslagplaats. De Fransen weigerden en maakten duidelijk zich met hun wapens te zullen verdedigen. Na een half uur dropen de Serviërs af. Krivoglavci ligt in de zone van twintig kilometer rond Sarajevo waarbinnen de strijdende partijen geen zware wapens mogen hebben. Naar aanleiding van het incident waarschuwde een NAVO-woordvoerder dat de NAVO “nog steeds een mandaat voor luchtaanvallen op ongecontroleerde zware wapens in Sarajevo heeft”.

De Serviërs hielden ook gisteren in totaal bijna tweehonderd VN-waarnemers onder huisarrest. In Sarajevo schoot een scherpschutter een Franse VN-soldaat neer.

Verder werden gisteren granaten afgevuurd op de stad Gorazde, waarbij volgens radio-Sarajevo twaalf doden vielen. Ook op het vliegveld van de moslim-enclave Tuzla kwamen gisteren granaten neer; volgens de VN kon niet worden vastgesteld of de beschieting het werk was van de moslims of van de Serviërs. Een kwartier voor de beschieting was minister Ter Beek van defensie in een helikopter opgestegen van de nabije basis van het Nordbat, het Scandinavische bataljon. Volgens sergeant-majoor H. Heerink van de Alpha-compagnie van het Nederlandse UNPROFOR-bataljon, dat op het vliegveld is gelegerd, kon een eerste salvo van drie granaten zowel Bosnische als Servische troepen zijn afgeschoten; het tweede salvo van drie granaten was echter afkomstig van een heuvel in het zuidoosten, die door Servische troepen wordt bezet. NAVO-vliegtuigen vlogen naar aanleiding van de beschieting van Tuzla ter waarschuwing laag over stellingen van de Bosnische Serviërs in de omgeving van de stad.

In de Servische hoofdstad Belgrado werd gisteren met een brandbom een aanslag gepleegd op een kantoor van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.

De Bosnische Serviërs hebben gisteren met onmiddellijk ingang alle Amerikaanse journalisten en alle journalisten die voor Amerikaanse media werken de accreditatie ontnomen. Volgens een verklaring is hun de toegang tot het door de Serviërs beheerste deel van Bosnië “verboden”. Bovendien erkennen de Bosnische Serviërs visa's of accreditaties die door UNPROFOR aan journalisten zijn uitgereikt, niet langer; dit geldt voor alle buitenlandse journalisten. (Reuter, AP, AFP)