Aanvalsregels piloten VS zijn niet waterdicht

Het neerschieten van twee Amerikaanse UH-60 Black Hawk helikopters door twee Amerikaanse F-15's boven Noord-Irak maakt twee dingen duidelijk. Ten eerste dat hoogwaardige technologie geen waarborg biedt tegen het per ongeluk treffen van eigen eenheden, ook wel bekend als friendly fire, fratricide of blue on blue. En ten tweede dat de de regels die gehanteerd worden om te bepalen wanneer men tot de aanval overgaat - de zogeheten rules of engagement - niet waterdicht zijn.

De pijnlijke lessen van het neerschieten van een Iraans Airbus-verkeersvliegtuig in 1988 door de hypermoderne Amerikaanse kruiser Vincennes - 290 slachtoffers - en de aanval door Amerikaanse A-10's op Britse pantservoertuigen in de Golfoorlog - negen doden - lijken niet te zijn geleerd.

Onder normale omstandigheden hadden zowel de piloten van de F-15's, als de bemanningen van de helikopters in contact moeten staan met een AWACS vliegend radarstation. De helikopters had gewoon gevráágd kunnen worden of ze Iraaks waren of niet. Bij afwezigheid van radiocontact had een elektronisch herkenningssysteem de helikopters kunnen identificeren. Deze zogeheten IFF-apparatuur - voor identification friend or foe - zat in de Black Hawks ingebouwd. Wanneer de F-15's of de AWACS een gecodeerd radiosignaal hadden uitgezonden had de helikopter-IFF daarop moeten reageren met een herkenningssignaal. Wanneer nu alle elektronica het had laat afweten en nog steeds twijfel bestond over de identiteit van het doel, hadden de F-15-piloten de Black Hawks op het oog moeten kunnen herkennen. Een officieel onderzoek waar het mis ging.

Nu al is echter vast te stellen dat de F-15's kennelijk niet op de hoogte waren van de aanwezigheid van 'eigen' helikopters. Zij zagen ze daarom als potentieel vijandelijk. De piloten van de Amerikaanse jagers hoefden volgens de geldende regels kennelijk geen toestemming te vragen aan de AWACS of een grondstation om te vuren. De Amerikaanse hoogste stafchef, generaal Shalikashvili, beaamde dit maar hij wilde niet op details ingaan omdat dit de Irakezen misschien in de kaart zou spelen.

Doordat de helikopters zeer laag vlogen en door bergachtig terrein functioneerden de radio en IFF-apparatuur misschien niet. Blijft over: visueel contact. Volgens sommige berichten zouden de F-15's de Black Hawks hebben aangezien voor Iraakse Mi-24 Hind-gevechtshelikopters. Deze twee helikoptertypes lijken niet op elkaar. Aangezien ook een radargeleide raket schijnt afgevuurd te zijn - bedoeld om doelen buiten het gezichtsveld te treffen - rijst op zijn minst twijfel of de F-15-piloten wel goed hebben gekeken. En of ze niet teveel op hun elektronica hebben vertrouwd.

    • Menno Steketee