Parlement maakt zich op voor eerste zitting; 'Debutantenbal' in Italië

ROME, 14 APRIL. De een heeft het pak uit de kast gehaald dat hij aanhad toen zijn dochter trouwde, de ander heeft een nieuwe das gekocht, een derde heeft zich verwend met een mantelpakje, want morgen begint in Italië het grote politieke debutantenbal.

De Kamer van Afgevaardigden en de Senaat die op 27 en 28 maart zijn gekozen, komen morgen voor het eerst in hun nieuwe samenstelling bijeen. Een aantal van de bijna duizend parlementariërs zal routineus de bureaucratische molen van pasjes, foto's en bankrekeningen doorlopen.

Maar zeventig procent van de kamerleden en zestig procent van de senatoren doet alles voor de eerste keer. Dit tekent de ingrijpende vernieuwing na de verkiezingen. In het verleden bestonden de parlementen voor dertig, veertig procent uit nieuwkomers. Nu het oude bestel met de dominerende christen-democraten door de kiezers failliet is verklaard, zijn de nieuwkomers in de meerderheid.

Vooral de winnaar van de verkiezingen, Forza Italia van mediamagnaat Silvio Berlusconi, zit vol debutanten. Vijfennegentig procent van de parlementariërs van deze partij krijgt morgen een politieke doop. Om de schok met de wandelgangen niet te groot te maken, hebben zij begin deze week een spoedcursus parlementaire spelregels van twee dagen gehad.

De federalistische partij Lega Nord, de grootste fractie in de Kamer, heeft een vergelijkbare cursus voor zijn nieuwbakken parlementsleden gehouden. In andere partijen zijn de nieuwkomers door hun meer ervaren collega's voorgelicht.

De afkeer van het oude bestel heeft ertoe geleid dat het aandeel van beroepspolitici in het nieuwe parlement sterk is verminderd. Veertig procent van de nieuwe garde heeft geen enkele politieke ervaring, ook niet op lokaal niveau of als partijbestuurder. Na deze verkiezingen komt een stroom van rechters, journalisten, leraren en vooral ondernemers (via Forza Italia) het parlement binnen. Het zal de parlementaire praktijk aanzienlijk veranderen.

In de banken komen niet alleen nieuwe gezichten, maar ook jongere. Vooral in de Senaat, waar veertig de wettelijke minimumleeftijd is, is de gemiddelde leeftijd sterk gedaald. Bijna de helft van de senatoren is tussen de veertig en vijftig jaar. Ook in de Kamer komt een nieuwe generatie aan de macht.

Het aantal vrouwen in de politiek blijft nog beperkt. Nog geen veertien procent van de kamerleden is vrouw, en in de Senaat is het percentage nog lager, ruim negen procent. Toch is dit al een groot verschil met de vorige Kamer, waarin maar acht procent een vrouw was. Bij deze verkiezingen was het voor het eerst verplicht om op de kandidatenlijsten mannen en vrouwen af te wisselen. Hierdoor zijn er vooral via het kwart van de zetels dat via evenredige vertegenwoordiging is toegewezen, relatief veel vrouwen in het parlement gekomen.

De politieke vernieuwing zal voor de indeling van met name het Kamergebouw ingrijpende gevolgen hebben. De Lega Nord aast op de zalen en kamers die in gebruik waren door de christen-democratische partij. Zij hebben bijvoorbeeld de Aldo Moro zaal opgeëist, een ruime vergaderzaal met zetels van rood pluche die is vernoemd naar de in 1978 vermoorde christen-democratische voorman.

De Lega wil de naam van de zaal veranderen en haar opdragen aan Bruno Salvatori, een in 1980 overleden voorvechter voor regionale autonomie die Legaleider Umberto Bossi op het pad van het federalisme heeft gebracht. Maar ook Forza Italia heeft haar oog laten vallen op de tweede verdieping van het Kamergebouw, waar voorheen de christen-democraten zaten.

De oude garde volgt deze schermutselingen op afstand. Alleen de 75-jarige oud- premier Giulio Andreotti komt terug, omdat hij vlak voordat de onderzoeken naar corruptie- en mafiaschandalen begonnen, tot senator voor het leven is benoemd.

Een deel van zijn collega's is met pensioen gegaan, een ander deel kijkt vanuit het buitenland toe. De niet herkozen parlementariërs zijn hun onschendbaarheid kwijtgeraakt en zouden kunnen worden gearresteerd. Zeker negentien oud-kamerleden en zes ex-senatoren lopen dat risico, omdat de justitie hen al eerder heeft willen arresteren maar daarvoor geen toestemming kreeg van het parlement. Tot de risicogroep behoren onder anderen de ex-ministers Paolo Cirino Pomicino, Francesco De Lorenzo, Giovanni Prandini en Rino Formica. De Lorenzo heeft volgens berichten in de Italiaanse pers al een appartement gekocht in Londen, ex-minister Claudio Martelli is daar nog aan het zoeken. De Engelse makelaars ontvangen hun Italiaanse klanten met open armen: ze willen vrijwel allemaal contant betalen.

Andere hoofdrolspelers in de corruptiezaken nemen het zekere voor het onzekere. De voormalige socialistische premier Bettino Craxi aarzelt naar verluidt tussen Parijs, Madrid en zijn villa in Tunesië. Zijn partijgenoot Gianni De Michelis, oud-minister van buitenlandse zaken, is actief in China, de Oekraïne en Latijns Amerika. Ex-minister van binnenlandse zaken Vincenzo Scotti overweegt een gastdocentschap in Malta aan te nemen. De liberaal Renato Altissimo wil de zomers voortaan doorbrengen in zijn villa aan de Cote d'Azur en de winters in Argentinië.

Ook prominente bankiers en andere managers van staatsbedrijven willen vanuit het buitenland aankijken hoe de situatie zich ontwikkeld. Van verschillende kanten is gezegd dat het nieuwe parlement een politieke oplossing moet vinden voor de corruptieschandalen, om te voorkomen dat die zich nog jarenlang voortslepen. Dat zal een van de grootste dilemma's vormen waarvoor de nieuwkomers, gekozen op de golven van woede over corruptie, komen te staan.