Nog drie weken

MET NOG DRIE weken te gaan heeft de vertrekkende minister-president en CDA-leider zich in de verkiezingsstrijd gemengd. Sterker, premier Lubbers heeft de politieke strijd - waarvan tot nu toe nauwelijks sprake was - als eerste geopend. Vanaf het katheder, gisteravond in Kerkrade op een CDA-bijeenkomst, en in een interview vanmorgen met de grootste ochtendkrant van het land, lanceerde premier Lubbers een aanval op zijn huidige coalitiepartner, de PvdA. Hij vreest voor het wegspoelen van het tot nu toe gevoerde beleid. Het is verkiezingstijd. Dat er steviger taal wordt gesproken hoeft dus niet te verwonderen. Bovendien, er zijn inderdaad markante verschillen tussen de verkiezingsprogramma's van CDA en PvdA. Waarom zou een prominent christen-democraat daar niet op wijzen?

En toch wringt het als uitgerekend iemand als premier Lubbers zich in dergelijke zin uitlaat. Als hij nu diverse overeenkomsten signaleert tussen CDA, VVD en D66, waarom zag hij die dan niet eind januari, toen hij in een gastcollege voor de Erasmus Universiteit juist een voortzetting van de huidige coalitie aangevuld met D66 voorspelde? Toen sprak Lubbers immers lovende woorden over de PvdA die “hele zware kwesties”, zoals de sanering van het sociale zekerheidsstelsel, toch maar ter hand durfde te nemen. En trouwens, was het PvdA-programma volgens hem geen poging om “een dialoog met de werkelijkheid” aan te gaan? Nu constateert dezelfde Lubbers dat de PvdA “linksaf slaat” en zich zo van het CDA dreigt te vervreemden.

HET IS EEN OPMERKELIJKE waarneming. Wat bij de PvdA de laatste tijd opvalt, is juist haar angst om in welke richting dan ook af te slaan. Het zijn bovendien waarschuwende woorden die eerder mochten worden verwacht uit de mond van Lubbers' opvolger Brinkman. Want was hij niet degene die het kabinet de voorbije jaren vanuit diverse buitenplaatsen aanspoorde tot meer daadkracht? De voorstellen om de WAO-regeling aan te passen fungeerden in die zin als lakmoesproef. Maar in zijn poging die draai werkelijk te maken, stuitte Brinkman in Bergschenhoek op het veto van niemand minder dan premier Lubbers.

HET IS EEN ZEER Nederlands verschijnsel om de ogen op de toekomst te richten om zo het verleden maar snel te kunnen bedekken. Verantwoording afleggen voor het gevoerd beleid, de essentie van ook deze verkiezingscampagne, is nooit de sterkste zijde van politici geweest. Premier Lubbers heeft daarvan nu weer een helder voorbeeld gegeven. Maar de kiezer vergeet minder snel dan de verantwoordelijken zouden wensen.