Nieuwe, kleine, nabije buur ontdekt van melkwegstelsel

Een astronoom van het Institute of Astronomy in Cambrigde (UK) heeft een nieuwe buur van het melkwegstelsel ontdekt.

Het is een dwergsterrenstelsel, dat op een afstand van slechts 80.000 lichtjaar in de richting van het sterrenbeeld Sagittarius (Schutter) staat. Dat verklaart ook waarom het nu pas is ontdekt. In deze richting ziet men het centrum van ons melkwegstelsel, waarin zich zoveel sterren en stofwolken bevinden dat andere objecten worden verdoezeld of verduisterd. Ons melkwegstelsel, het ongeveer 100.000 lichtjaar grote systeem van 100 miljard sterren, heeft nu elf begeleiders.

De twee grootste satellietstelsels zijn de Grote en de Kleine Magelhaense Wolk, die een diameter hebben van ongeveer een kwart van die van ons melkwegstelsel. Dit tweetal is met het ongewapend oog aan de (zuidelijke) hemel te zien. De negen andere stelsels zijn veel kleiner en pas sinds het einde van de jaren dertig op fotografische opnamen ontdekt. Deze dwergstelsels hebben een diameter van enkele duizenden lichtjaren en bestaan uit enkele miljoenen sterren. Dit type stelsel komt echter in het heelal het meest voor.

De elf begeleiders bevinden zich in een min of meer bolvormig gebied met een straal van ongeveer 800.000 lichtjaar rond ons melkwegstelsel. Het meest nabije sterrenstelsel dat géén begeleider is, de Andromedanevel, staat op een afstand van 2,4 miljoen lichtjaar. Zij bewegen er in de loop van miljarden jaren in grote banen omheen. Uit hun snelheden kan men, onder bepaalde aannames, de massa van ons melkwegstelsel berekenen. Telkens wanneer zo'n dwerg dicht bij ons melkwegstelsel komt, verstoort hij het zwaartekrachtsveld. Reusachtige wolken gas en stof in dit stelsel kunnen dan soms tot samentrekking en stervorming worden aangezet.

Het nu ontdekte dwergstelsel staat zo dicht bij ons melkwegstelsel, op slechts 50.000 lichtjaar van het centrum, dat het er zelfs door zal worden "opgeslokt'. Dit proces zal volgens de ontdekker, Rodrigo Ibata, een paar honderd miljoen jaar duren. Spectaculaire botsingen tussen de sterren van beide stelsels hoeft men niet te verwachten: daarvoor staan de sterren op veel te grote afstanden van elkaar. Sommige astronomen denken dat ons melkwegstelsel aan zijn huidige omvang is gekomen door het meermalen opslokken van zulke kleinere begeleiders.

    • George Beekman