Fietsend 'kleine ergernissen' opsporen

De sociale vernieuwing in Nederland is de afgelopen vier jaar gedeeltelijk geslaagd, concluderen het Sociaal en Cultureel Planbureau en de adviesgroep sociale vernieuwing van Binnenlandse Zaken in twee rapporten die vanochtend aan minister Van Thijn zijn aangeboden. De buurt veegt de straat, de werkloze verricht gesubsidieerd werk. Een nieuw kabinet mag de aandacht dan ook niet laten verslappen, zeggen de onderzoekers. Maar in de stad halen de bewoners de schouders op. Sociale vernieuwing, dat is toch het voetbalveldje om de hoek?

Kijk, wat gevaarlijk.” E. Looten wijst naar de stoep. Bij de oversteekplaats zijn enkele tegels verzakt en gebarsten. “Dat geef ik snel door. Daar komen ongelukken van.” Looten is een van de vier wijkbemiddelaars waarover de stad Middelburg sinds twee jaar beschikt. Ze houden elk in een eigen wijk dagelijks spreekuur, zoeken contact met burgers en houden toezicht op de leefbaarheid van de buurt. Middelburg probeert zo de sociale vernieuwing inhoud te geven.

De wijkbemiddelaars spelen klachten in de klussensfeer door naar zogenoemde wijk-onderhoudsploegen. Zij trekken er met gele vrachtwagentjes op uit om kleine reparaties uit te voeren. Klachten over het gedrag van bewoners worden doorgesluisd naar de wijkagent, structurele sociale problemen komen aan de orde bij de wijktafel, een overleg van bewonersorganisaties, maatschappelijke instellingen en gemeente.

Looten begon in de verpleging. Via het moederschap kwam ze in de bijstand terecht en als 'herintreedster' kreeg ze de baan als wijkbemiddelaar. Op haar fiets struint ze de Middelburgse nieuwbouwwijk Dauwendaele af, op zoek naar 'kleine ergernissen' als verwilderde groenstroken, zwerfvuil, kapotte lantaarns. Tijdens een van haar tochten vond ze enige tijd geleden een bejaarde man die op het fietspad zijn roes lag uit te slapen. “Hij bleek totaal vereenzaamd. Inmiddels zit hij in een bejaardentehuis. Je ziet hem opfleuren. Er wordt voor hem gezorgd en hij heeft weer aanspraak.”

Zo eenvoudig als het is om kapotte stoeptegels te vervangen, zo moeilijk is het om het sociaal klimaat in de wijk te verbeteren. Want dat is ook een doel van de sociale vernieuwing. “Bewoners moeten vooral zelf willen”, vindt de wijkbemiddelaar. Zij probeert de eerste stap te zetten door bijvoorbeeld een maaltijdproject op te zetten voor ouderen, “zodat ze af en toe bij de twee bejaardentehuizen in de wijk kunnen eten of koffie drinken. Dat is gezellig”.

Vanmiddag loopt ze binnen bij het jongerencentrum van de wijk. De gemeente liet het twee jaar geleden neerzetten als antwoord op de jeugdcriminaliteit die steeds verder uit de hand liep. Volgens beheerster C. Luitwieler bewijst het centrum sindsdien zijn bestaansrecht. Enkele weken geleden werd in de wijk een jeugdbende opgerold die voor ongeveer 70.000 gulden schade had aangericht. Maar ook die jongeren zijn, aldus de beheerster, inmiddels ingelijfd bij de internationale gemeenschap van het jongerencentrum. “We hebben elf nationaliteiten. En het gaat hartstikke goed.”

De gemeente Middelburg gelooft in de sociale verniewing. “We hebben de eerste fase nu zo'n beetje achter de rug”, zegt coördinator L.A. Vorthoren. “De gemeente heeft de afgelopen jaren ongeveer anderhalf miljoen gulden geïnvesteerd in een inhaalmanoeuvre in de vier wijken. Er is veel achterstallig onderhoud gepleegd en een netwerk van wijkbemiddelaars, onderhoudsploegen en wijktafel opgezet.”

Volgens hem was de eerste fase vooral bedoeld om het vertrouwen van de burger in de sociale vernieuwing te laten groeien. “Wij wilden laten zien dat we het echt van plan zijn.” Maar nu komt, aldus Vorthoren, de beslissende fase. “Sociale vernieuwing is natuurlijk meer dan stoeptegels die niet goed liggen. Het gaat ook over de vraag wat mensen in de wijken voor elkaar over hebben. Wie doet de boodschappen voor de oudere die dat zelf niet meer kan. Wie neemt contact op met die buitenlander. Wie spreekt die asociaal aan op zijn gedrag.” Via de wijktafel kunnen dergelijke zaken volgens hem worden behandeld. “Daar zitten immers alle betrokken partijen bij elkaar.”

Vorthoren verwacht dat er nog moet worden gesleuteld aan 'de output' van welzijnsinstellingen. “Hun aanbod is vaak niet op de praktijk afgestemd.” Daarbij moeten bewonersorganisaties worden gestimuleerd. “Wij hebben al gezegd: de wijkverenigingen krijgen voortaan subsidie van ons. Maar dan moeten er wel activiteiten worden georganiseerd voor buitenlanders. Het gaat erom dat de vernieuwing breed wordt gedragen. Dan hoeft ze in de toekomst niet eens veel geld te kosten.”

    • Annet van Eenennaam