Bemiddeling in Z-Afrika na één dag al in een crisis

JOHANNESBURG, 14 APRIL. Volgens de eerste onderhandelaar van de Zuidafrikaanse regering, Roelf Meyer, is de internationale bemiddeling in de politieke impasse in Zuid-Afrika al mislukt. Meyer deed deze uitspraak vanmorgen, nadat Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi gisteren onverwachts de richtlijnen voor de bemiddeling had verworpen, omdat uitstel van de verkiezingen op 27 en 28 april daarin was uitgesloten. Voor het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) en de Zuidafrikaanse regering is het verschuiven van de verkiezingen onbespreekbaar.

De leider van het bemiddelingsteam van zeven man, de Amerikaanse oud-minister van buitenlandse zaken Henry Kissinger, probeerde gisteravond met pendeldiplomatie tussen de drie partijen alsnog overeenstemming te bereiken over de agenda. Vanmorgen kwam het team bijeen om een uitweg te vinden. De bemiddelaars hebben al gedreigd te vertrekken, indien er niet snel een eensluidende opdracht komt.

Degelaties van ANC en Inkatha waren het zondag eens geworden over de opdracht aan de bemiddelaars, die zich vooral zouden moeten richten op de constitutionele geschillen tussen de partijen. Maandag sloot de Zuidafrikaanse regering zich aan bij het initiatief. In de herziene opdracht, waarmee de Inkatha-onderhandelaars akkoord gingen, staat opgenomen dat “uitstel van de verkiezingsdatum geen deel uitmaakt van het bemiddelingsproces”. Voor Buthelezi bleek dat onaanvaardbaar. “De regering en het ANC willen dat wij niet deelnemen aan de verkiezingen”, zei hij.

Kissinger verklaarde dat hij de verkiezingsdatum niet beschouwt als onderwerp van bemiddeling. Invoering van een eventueel akkoord tussen de partijen, is een zaak van de Zuidafrikaanse politici zelf, meent hij. Een nieuw compromisvoorstel, waarover delegaties van ANC, Inkatha en de regering gisteren vijf uur onderhandelden, is voorgelegd aan de leiders van de partijen. President De Klerk liet gisteren doorschemeren dat uitstel van de provinciale verkiezingen in KwaZulu/Natal, waar Buthelezi zijn thuisland regeert, nog steeds tot de mogelijkheden behoort.