Lijmpoging Japans kabinet, Tsutomu Hata wordt mogelijk premier

TOKIO, 13 APRIL. De Japanse regeringscoalitie, die maandag op het punt stond uiteen te vallen in twee rivaliserende kampen, wil toch proberen door te gaan en minister van buitenlandse zaken Tsutomu Hata aan te wijzen als nieuwe premier.

De abrupte koerswijziging kwam nadat beide kampen gisteren inzagen dat zij op onvoldoende steun konden rekenen van afvalligen uit de Liberaal-Democratische Partij.

Oud-minister van buitenlandse zaken Michio Watanabe wist maar twintig medestanders uit de LDP achter zich te krijgen, tachtig te weinig om de drie regeringspartijen rondom Ichiro Ozawa, de architect van het coalitiekabinet, aan een meerderheid te helpen.

De drie andere regeringspartijen, onder aanvoering van de socialisten en de kleine Voorbodepartij van eerste kabinetssecretaris Masayoshi Takemura, slaagden er niet in de steun van genoeg andere LDP'ers te verwerven om groter te worden dan het kamp van Ozawa.

Dat betekende dat bij een stemming in het parlement een kandidaat van de LDP het zou winnen, al zou die dan een minderheidsregering moeten vormen. Gisteren wierp voorzitter Yohei Kono van de LDP zich op als kandidaat-premier. Dat moest Watanabe, die ook premier wil worden, de wind uit de zeilen nemen. Maar het deed vooral het schrikbeeld opdoemen van een nieuwe LDP-regering, en dat dreef de coalitiepartijen snel bijeen.

Hata vertrok vandaag naar Marokko om de ministersconferentie van de GATT bij te wonen. Hij zou zondag terugkeren. Dat betekent dat op zijn vroegst maandag in het parlement de stemming kan plaatshebben, waarbij Hata al meteen bij de eerste stemming kan worden verkozen tot premier.

De coalitiepartijen steggelen nog over de vraag welk gremium de kandidaat moet aanwijzen: de partijleiders of hun plaatsvervangers. Ozawa, zelf plaatsvervanger, wil het laatste. De socialisten en de Voorbodepartij van Takemura, bevreesd voor Ozawa, die meteen ministers zou willen vervangen en een nieuwe regeerakkoord afspreken, willen dat de partijleiders dat doen. Een compromis zou zijn dat de plaatsvervangers, die tot nu toe het belangrijkste gremium vormden, de kandidaat voorstellen, waarna de partijleiders het voorstel bekrachtigen.

Ozawa zei gisteravond: “Het gaat de goede kant op”. Volgens waarnemers heeft hij de slag vrijwel gewonnen nu Hata, zijn politieke vriend en medestander, de sterkste papieren heeft. Ozawa zou de kaart van Watanabe hebben gespeeld om de de dreiging van een nieuwe LDP-regering op te roepen. Watanabe, die de afgelopen dagen gretig dong naar het premierschap, staat in zijn hemd, net als LDP-voorzitter Kono, die werd gedwongen zich als kandidaat op te werpen. De LDP, die uit was op de val van Hosokawa maar zelf geen enkele strategie heeft, blijkt slechts een verdeelde partij te zijn.

Toch sluiten sommige politieke commentatoren niet uit dat het alsnog mis gaat. Het wantrouwen bij de socialisten en de Voorbodepartij van Takemura tegen Ozawa's politieke stijl en opvattingen is tenslotte heel groot. Maar daar staat tegenover dat Hata om zijn beminnelijkheid nauwelijks weerstand oproept. Het is alleen de man die achter hem staat die dat doet. Vandaag hield Ozawa zich van de domme en zei niet te weten wie de naam van Hata in de wereld had gebracht.