JOHN BLOCK 1929-1994; Luchtvaartpionier

Luchtvaartpionier John Block, de begin deze week overleden oud-topman van Air Holland, gold jarenlang als het 'enfant terrible' van de Nederlandse luchtvaart. John Block, die 64 jaar is geworden, bouwde de afgelopen decennia drie Nederlandse luchtvaartmaatschappijen op: Martinair, Transavia en Air Holland. Hij typeerde zichzelf ooit als iemand die zijn interesse verliest zodra de consolidatiefase aanbreekt. “Dan is het afgelopen met de pret, hè”, zei hij anderhalf jaar gelden in een vraaggesprek met deze krant. “Als je minder geconcentreerd bent, neemt ook de kwaliteit van je werk af. Je verslapt.” Toen Martinair, Transavia en Air Holland eenmaal op poten stonden en hun plek op de markt veroverd hadden, 'verslapte' Block en stapte hij op.

Meestal ging dat vertrek met een klinkende ruzie gepaard. In luchtvaartkringen stond Block bekend als een explosief en eigenwijs ondernemer. Nederlandse piloten zeiden wel eens dat je in de luchtvaart pas meetelt “als je twee keer door hem op staande voet bent ontslagen”. Block, die in het najaar van 1992 zijn memoires publiceerde onder de titel 'Mijn Verhaal', zei daar zelf over: “Iemand die werknemers de laan uit stuurt om ze de volgende dag weer aan te nemen kan moeilijk aanspraak maken op het predikaat fijngevoelig. Ik ben te eerlijk, te open, te goed van vertrouwen ook.”

Johan Nicolaas Block werd in 1929 geboren in Amsterdam. Kort na de Tweede Wereldoorlog solliciteerde hij naar de functie van radiotelegrafist bij het bedrijf dat later zijn aartsvijand zal worden, KLM. Hij werd afgewezen. Maar tijdens zijn diensttijd kon Block zijn luchtvaartpassie alsnog uitleven. Hij haalde het groot militair brevet. Na het afzwaaien kwam Block terecht bij Holland Radio, een elite-onderdeel van de PTT. In zijn vrije tijd verwief hij het brevet voor de burgerluchtvaart. Bij het Nederlands Luchtreclamebedrijf van Martin Schröder kon hij aan de slag als sleper. Block en Schröder richtten vervolgens samen Martinair op en introduceerden de vliegvakanties. Block raakte gefrustreerd door wat hij 'de one man show van Schröder' noemde en stapte in 1965 op. Block kocht kort daarna de slapende luchtvaartmaatschappij Transavia, die onder zijn bewind uitgroeide tot 'Neerlands grootste vakantievervoerder in de lucht'. Maar na een conflict keerde hij halverwege de jaren zeventig ook dat bedrijf de rug toe. Block stortte zich met al zijn ervaringen vervolgens op Air Holland. Na een succesvolle start waarin deze onderneming de concurrentie met Transavia en Martinair aanging en een notering verwierf op de Amsterdamse effectenbeurs, ging de maatschappij in de nadagen van 1991 failliet. John Block maakte de laatste dagen van Air Holland overigens niet mee. Toen hij - naar zijn overtuiging op instigatie van de bank - in september '91 werd geweerd van de laatste, doorslagggevende onderhandelingen met touroperators, stapte hij 'diep beledigd' op.